Backpacking travel in Ly Son island, Quang Ngai : Full Guide

Thích thì click đi

Cung Phuot – Ly Son truoc day duoc goi la cu lao Re ma theo cach ly giai cua dan gian la “cu lao co nhieu cay Re”. La huyen dao duy nhat cua Quang Ngai, nam ve phia Dong Bac, cach dat lien 15 hai ly.

©Ban quyen hinh anh : Trong bai viet co su dung mot so hinh anh duoc tim kiem thong qua cong cu Google Image cua tac gia Anh Dv, hung_nt, levanthanhson, Kiem Trinh nham minh hoa ro hon cho noi dung bai viet. Ban quyen nhung hinh anh nay thuoc ve tac gia. Chinh sach cua Cung Phuot ve ban quyen hinh anh cac ban co the theo doi tai day.

Lich su hinh thanh cua Ly Son

Cach day khoang 25-30 trieu nam, dao Ly Son duoc hinh thanh duoi su kien tao dia chan voi su phun trao nham thach cua nui lua. Hien nay tren dao co 5 hon nui deu la chung tich cua nui lua da phun trao. Su phun trao va tat di cua nui lua da tao nen nhung canh quan thien nhien ky thu tren dao. Chung con trai tren be mat dao o phia nam mot lop dat bazan mau mo thich hop cho nhieu loai cay trong, dong thoi con tao nen nhung rang da ngam la dieu kien tot cho cac loai thuy toc sinh song.

Cach day khoang 3000 nam, cu dan thoi tien su thuoc van hoa Sa Huynh da cu tru tren dao Ly Son. Ho song quan cu doc theo hai dong suoi nuoc ngot co (suoi Oc va suoi Chinh). Kinh te chu yeu cua ho la khai thac bien, mon an truyen thong la so oc va ca. Ke tuc van hoa Sa Huynh la van hoa Cham pa – phat trien tu nhung the ky dau cong nguyen. Vet tich van hoa vat chat cua ho duoc de lai qua cac dau tich chua trong tang van hoa lop tren cua di chi Xom Oc va Suoi Chinh.

Cu dan Viet den khai khan lang mac tren dao vao khoang cuoi the ky XVI – dau the ky XVII. Ho la nhung ngu dan vung An Hai, Sa Ky cua huyen Binh Son, Son Tinh. Bao gom 15 ong tien hien cua 15 dong ho lon, ho di cu ra dao phan chia khu vuc cu tru o phia dong va phia tay dao Ly Son. Trong buoi dau ay, nguoi Viet trong cong cuoc khai pha lap lang da gap khong it kho khan ve thoi tiet, khi hau va nan giac Tau O. Den nay, mot so di tich con luu lai da phan anh su chong choi kien cuong voi giac Tau O de bao ve dao cua nguoi dan Ly Son: mieu Nang Roi, chua Hang, su tich danh giac Tau O cua ong Nguyen Van Tuat,…

Lich su dao Ly Son con gan lien voi cac khoi cong dong cu dan khac da sinh song tren dao tu hang nghin nam truoc. Ba lop cu dan Sa Huynh – Cham pa – Viet da gan bo chat che voi su hinh thanh va phat trien cua dao Ly Son. Ho da bao ve chu quyen hon dao va de lai nhieu di san van hoa vo cung gia tri den nay van duoc bao ton va phat huy. Ngay 01/01/1993 huyen Dao Ly Son chinh thuc duoc thanh lap, tach ra tu huyen Binh Son cua tinh Quang Ngai.

Nen di Ly Son vao thoi diem nao ?

  • Mua he, trong khoang tu thang 6 den thang 9 thoi tiet kha dep va co nang, phu hop cho viec di bien
  • Mua toi  Ly Son bat dau duoc trong vao thang 9 va thu hoach vao khoang dau thang 12
  • Le khao the linh Hoang Sa dien ra vao cac ngay 18-19-20 thang 3 (am lich)

Phuong tien di va den o Ly Son

Voi phuong tien la may bay

San bay gan nhat de co the di chuyen ra cang Sa Ky (noi co tau cao toc di Ly Son) la san bay Chu Lai cua Quang Nam, moi tuan tu Ha Noi co 3 chuyen bay toi Chu Lai voi gia ve khu hoi khoang 3 trieu dong, tu Sai Gon voi gia ve khu hoi khoang 3,5 trieu dong. Neu di bang may bay cac ban nen thue mot chuyen xe de di boi khoang cach tu san bay Chu Lai den cang Sa Ky vao quang 50km.

Voi phuong tien la xe giuong nam chat luong cao.

Tu Ha Noi va Sai Gon co rat nhieu hang xe chat luong cao den Quang Ngai, cac ban co the lien he cac nha xe de dat ve truoc (tu 2-5 ngay tuy vao thoi diem chuyen di cua ban, vao nhung dip nghi le thi can dat som neu khong se khong co ve)

Voi phuong tien la tau hoa

Moi ngay tu 2 dau Ha Noi va Sai Gon co 5 chuyen tau Thong Nhat ra vao Bac Nam, tuy vao khoang thoi gian cua minh ma ban co the chon gio tau cho phu hop (Cac tau so le di tu Ha Noi vao, cac tau so chan di tu Sai Gon ra)

Tau SE1 & SE2

[Ha Noi 19h00 Quang Ngai 13h23] – [Sai Gon 19h00 Quang Ngai 9h03]

Tau SE3 & SE4

[Ha Noi 23h00 Quang Ngai 15h23] – [Sai Gon 23h00 Quang Ngai 11h41]

Tau SE5 & SE6

[Ha Noi 9h00 Quang Ngai 4h00] – [Sai Gon 9h00 Quang Ngai 23h32]

Tau SE7 & SE8

[Ha Noi 6h15 Quang Ngai 0h36] – [Sai Gon 6h25 Quang Ngai 20h22]

Tau TN1 & TN2

[Ha Noi 13h15 Quang Ngai 10h28] – [Sai Gon 13h15 Quang Ngai 4h57]

Sau khi di chuyen toi Quang Ngai neu doan dong cac ban nen thue mot chiec taxi di tu Trung tam Tp Quang Ngai ra toi cang Sa Ky (khoang cach khoang 20km) hoac de tiet kiem chi phi cac ban co the su dung tuyen xe buyt 03 co lich trinh chay Ben xe Quang Ngai – Cang Sa Ky. Tuy nhien luu y voi cac ban la phai di chuyen xe buyt som nhat luc 5h sang de dam bao co the ra duoc cang som va khong bi lo tau (thoi gian di cua chuyen xe buyt khoang 1 tieng)

Ban quan ly cang Sa Ky : 055 3626 431 – Fax: 055 3626138

Taxi Mai Linh Quang Ngai : 055 3636363 – 055 3838383

Moi ngay tu cang Sa Ky va cang Ly Son dong thoi co 1 chuyen tau cao toc ra dao va vao dat lien. Tau roi cang trong khoang tu 7h30 den 8h00. Phong ve duoc mo cua vao 6h30 hang ngay, moi nguoi xep hang se duoc mua 2 ve, khi mua ve se phai khai bao ho ten, nam sinh, dia chi, so CMND. Doi voi cac ban di doan dong co the dang ky truoc danh sach cua doan (bao gom day du cac thong tin nhu phia tren) kem theo so dien thoai dai dien cua truong doan va fax ve cho ban quan ly cang cham nhat truoc 15h30 cua ngay hom truoc ngay di, khi den mua ve can mang theo danh sach goc. Ban quan ly cang cung to chuc ban ve truoc mot ngay cho cac ban muon mua truoc vao 2 khoang thoi gian la 9h-11h va 13h30-15h30. Neu da mua ve ma khong the toi kip gio tau chay cac ban can thong bao truoc it nhat 2h cho ban quan ly cang, truong hop nay ban se duoc hoan lai 80% tien ve hoac di chuyen bang chuyen ke tiep voi gia ve phu thu 20%

Ngoai tau cao toc, moi ngay co 1 chuyen tau van tai (tau go) van chuyen hang hoa va ca hanh khach ra dao Ly Son, thoi gian tau go chay se lau hon (8h-11h) so voi tau cao toc (8h-9h) nen cac ban cu can nhac lua chon. Tau tu Dao Lon sang Dao Be khoi hanh tu 8h sang va quay lai Dao Lon vao luc 14h30 hang ngay, cac ban cung co the lien he voi tau ca cua nguoi dan de sang Dao Be.

Khach san nha nghi tai Ly Son

Gan day, do la mot dia diem du lich thu hut duoc nhieu du khach nen Ly Son da duoc dau tu  kha nhieu vao cac dich vu luu tru. Khach san Ly Son la khach san to nhat dao, ngoai ra con co khoang gan chuc nha nghi nen cac ban khong phai qua lo lang voi van de nay. Mot lua chon khac cho ban la di chuyen toi dao be, an choi nhay mua o day roi co the dung leu ngu luon tren bai bien, kha la thu vi day. Xem danh sach cac khach san, nha nghi tai dao Ly Son de co thong tin lien lac cu the.

Cac mon an ngon va dac san o Ly Son

Banh it la gai

Muon an banh it la gai,

Co chong ngoai dao cho dai duong di.

Banh it la gai la loai banh duoc moi nguoi dan noi day dac biet ua chuong. Do dac biet ua chuong nen cac chi, cac me o dat dao nay rat co kinh nghiem va so truong de lam ra thu san pham banh it thom ngon, ma cac noi khac trong tinh va ngoai tinh, co le chua co noi nao bang. Banh it la gai nay co coi nguon tu Binh Dinh. Nhung khi du nhap vao dat dao nay, nguoi Ly Son da khong phu cong noi san sinh no ma cang cho banh it them thang hoa hon.

Cach lam loai banh nay chang xa la gi voi nhieu chi em phu nu, nhat la vung nong thon. Ngam nep cho mem, xay thanh bot roi cho vao tui vai loc, that rao nuoc. Dung la gai luoc chin, vot lay la xat nho bo vao coi da gia nat nhu, cho bot nep da loc vao cung voi duong quet that nhuyen, ngat thanh tung vien bot deu nhau, to co chung bang ngon chan cai, dat mong, bo nhan vao giua roi tum lai tron vo. Lam nhan banh it, nguoi dat dao hay ngao dua hoac dau xanh voi duong, cho banh them huong vi. Muon banh it co hinh dep, xinh xan nhu hinh chop non thi cach goi banh can phai cong phu va dieu luyen hon. Dung la chuoi tuoi phoi nang hoac ho lua cho khoi gay, roi xep thanh hai lop la de goi banh. De luc banh chin, boc la khong dinh tay, nguoi ta boi chut dau phung vao khi goi banh. Cach nau banh o day cung dac biet, la mat, nguoi ta sap banh len re dan bang tre, roi cho vao noi chung cat thuy.

Banh it la gai co mui thom dam da cua bot nep, cua la gai, vi ngot, vi beo cua duong, nhan dua, dau xanh, huong cua la chuoi, dau phung hoa quyen voi nhau thanh mot thu huong vi doc dao va hap dan kho quen. Banh it de lau toi da duoc mot tuan le. Hai, ba ngay sau khi nau chin la thoi diem an banh ngon nhat, co day du mui vi nhat.

Ngoai quen thuoc trong nhung bua an choi, an xe, an nua buoi…khi trong, thu hoach toi, hanh, luc danh ca tan khoi xa, san pham banh nay con khong the thieu trong mam hoa qua, banh trai dang len cung, khan ong ba, to tien, cac bac tien hien nhan nhung ngay gio, cung, le hoi… ngay trong dai trong doi song tam linh, tin nguong cua ba con nhan dan hon dao nay. Nhat la trong nhung ngay tet co truyen, nha nha, nguoi nguoi lam banh it la gai, vua de cung vua de an, dai khach khua, anh em, ban be… den chuc tung nam moi. Cau chuyen ve lam an, nhung chuyen di khoi xa cua ngu dan noi day cu ron ra, khong dut, ben am tra nong, ben dia banh it la gai thom ngon cang lam tang them khong khi nhon nhip, tung bung ma am cung, thieng lieng giua nhung ngay Tet tren dat dao.

Toi Ly Son

Toi tren dao Ly Son

Ly Son la mot dao nui lua cu, dat tren dao la dat nham thach nui lua da qua nghin trieu nam. Nhung neu chi trong tren dat nay khong thoi thi toi Ly Son chua the co huong vi dac trung doc dao nhu vay. Nguoi trong toi o day that ky cong, ho mang ve tu bien nhung bao cat de trai tren be mat lop dat trong toi. Do khong phai cat bien binh thuong ma la mot loai cat dac biet: duoc tao nen boi nhung lop vo hau, vo oc da mun qua thoi gian hang tram nghin nam. Cat ay khi duoc trai tren dat trong toi khong chi lam cay toi tuoi tot, ma con tao cho cu toi mot huong vi dac biet khong loai toi nao tren the gioi nay co duoc.

Toi Ly Son thom diu, cay diu, khong gay soc cho nguoi an va khong de lai trong mieng mui hoi cua toi thuong. Tep toi nho nhung chac, va no khong chi la mot thu gia vi hao hang ma con la mot vi thuoc quy. Nguoi Quang Ngai rat chuong loai “toi mot” cua Ly Son – tuc cu toi chi co mot tep – khi ngam ruou “toi mot” thanh mot vi thuoc chua cao huyet ap va mo mau, ha cholesterol trong mau, nang cao suc de khang cua co the.

Goi toi Ly Son

Toi nho ve cat bo phan re, lay phan than va mot it la gan than, lot bo lop vo ngoai cung, che nho, cat ngan roi rua sach, de rao nuoc, dem hap cach thuy cho chin. Khi an cho gia vi vao gom: Duong, tieu, bot ngot, muoi rang voi qua chanh vat lay nuoc, tron dieu, bop nhuyen, rat dau phong (lac) va la an duoc. Mon goi toi vua don gian vua thom, hoi cay cua vi toi tao cho ta mot cam giac kho quen

Oc tuong

Oc tuong thuoc loai oc to trong cac loai oc o bien. Doc theo bo hai dao co rat nhieu oc tuong sinh song. Chung bam vao cac bai da ngam o tang sau nhat cho nen viec bat chung khong de dang, hon nua, moi khi thay bong dang nguoi den gan thi chung cang bam chat vao da rat kho go ra. Loai oc tuong to va ngon nhat la loai lon co ban tay xoe, nang khoang nua ky. Oc tuong bat ve con tuoi, neu con song thi tha vao ho nuoc man de du tru khi can an. Neu lam mon de an lien thi dem oc rua sach bang nuoc muoi hay nuoc bien, sau do moi cho nguyen ca con vao noi nuoc soi de luoc. Khi oc vua chin, vot ra va lay thit. Thit oc trang va trong nhu thit muc hap, vua thom lai gion gion nhu gan sun.

Oc thuong che bien theo hai cach: nau chao oc va lam mon tron, hay con goi la goi oc. Nau chao oc cung don gian nhu nau chao ga, chao vit vay. Bo gao vao noi roi bac len lo than hong. Khi gao da hoi nhuyen thi bo thit oc vao. Co nguoi thi xat thit oc ra tung mieng cho vua an roi moi bo vao chao, co nguoi thi thich de nguyen ca con nhu nau chao ga, chao vit, sau do vot nguyen con oc ra ngoai roi moi xat nho theo y cua moi nguoi. An cach nao cung ngon ca. Ngoai ra, to chao oc con phai them gia vi cho dam da, hap dan nhu hanh, tieu, ot, ngo, nhat la nuoc mam phai nem cho that ngon. Mon oc tron thi lam cong phu hon mon chao. Thit oc luoc vua chin dem cay ra khoi lop vo oc, xat thanh tung mieng that mong, sau do dem tron chung voi dau phong rang gia dap, cac thu gia vi nhu toi, ot, chanh, tieu, bot ngot, nuoc mam ca com (loai dac san tai dia phuong) va dia ra thom, rau song du loai cong them chong banh trang nuong gion.

Cua Huynh De

Cua huynh de to bang ban tay xoe, minh khum tron, nhin giong con bo khong lo hay co con hinh dang nhu loai rua, dau cua hoi chui xuong, co mau do hong, mai hinh vuong, cang va que ngan, dau cua dai va co nhieu rau Cua Huynh de co nhung con o vung bien nuoc sau nang hon 1 kg.

O vung bien Binh Dinh – Quang Ngai, giong cua nay duoc ngu dan ton xung la vua cua cac loai cua tuc cua Huynh de. Ten goi cua huynh de duoc ly giai kha thu vi. Nguyen thuy ten cua la “hoang de”, nhung thuo xua quan dia phuong lenh dan phai doc trai di vi so pham huy (chua Nguyen Hoang). Theo loi ke cua cac lao ngu dan mien Trung, ngay xua, khi vua du ngoan o cac vung bien dep, thay ngu dan noi day danh bat duoc loai cua la, co mau do hong nhu chien bao, hinh dang nhu loai rua nen an thu. An thay ngon, tot cho suc khoe nen vua truyen cho cac dia phuong co loai cua nay phai dang len hoang cung. Tu do ten goi cua huynh de con goi la hoang de, cua vua luu truyen trong dan gian

Cha ca Ly Son

Dieu cot yeu tao nen mieng cha ca “rat Ly Son” nay la ca tuoi roi chua qua uop da. Vi the, cha ca Ly Son khong phai “san xuat” quanh nam ma chi nhung khi troi yen bien lang, thuyen cho ca ve thi cha moi ra lo. Neu ca khong tuoi thi cha ca lam ra se khong co mau trang hong dep mat, khong thom, khong dai.

Diem thu hai quyet dinh dac trung cua cha ca Ly Son la co su “tham gia” cua toi Ly Son! Nguoi lam cha ca o Ly Son co mot nguyen tac: Chi dung toi Ly Son lam gia vi de uop cha. Duoc biet, ca tuoi ma tron voi toi Ly Son moi chi vua tron xong chua can chien, hap da day mui thom nuc. Neu dung toi khac huong vi se kem han.

Ca Ta Ma

Ta ma la mot loai ca song o bien, da co vay mau nau den, than det, hinh giong nhu con ca ro phi nuoc ngot nhung to hon. Theo nguoi dan o dao, so di loai ca nay co ten ta ma la do chung song chu yeu o cac ganh ran, rat lanh khon, kho danh bat, nen dan gian goi nhu vay chu khong the giai thich can ke duoc.

An ca ta ma tuy theo mua. De hop khau vi, mua dong nguoi dan o day thuong dung mon nuong. Mua he nang nong thi nau canh he, canh chua, nau lau, chao. Hom do, buoi chieu vua ngap nghe, troi con nong nen chung toi chon dung mon ca ta ma nau canh chua la giang. Ca duoc lam sach, nao bo het vay, cat thanh tung khuc sap nguyen hinh len dia. La giang chon san phan non mot dia to, mot noi nuoc dun soi tren bep ga mini, co nhieu gia vi dinh kem nhu thom (dua), me, mot chen muoi ot…

Khi nuoc tren ban da soi, tha ca vao noi day nap lai, doi khoang 5 phut nuoc soi deu roi mo nap, vo la giang da chuan bi bo vao. Muoi phut sau, khi ca da chin, nem them cac gia vi da chuan bi san, la da co mot noi canh chua ngon lanh boc khoi.

Canh chua ca ta ma toa mui thom diu. Huong ca hoa quyen huong la giang theo lan gio nom bay khap quan lam nhung khach ban ben cung non nao da day. Thit ca chin chuyen tu mau trang do sang mau trang, san chac, tren noi nuoc co nhung vang mo ca liu riu…

An ca ta ma ta cam nhan duoc cai dai, ngot cua thit ca. Dac biet phan luon duoc xem la cho ngon hiem, ai cung tranh thu gap mot it de thuong thuc vi beo rat rieng. Co the an ca ta ma nong hoi hoi tren bep, vua thoi vua an, vua hup; cung co the gap phan thit ca de ra rieng mot cai dia dam nuoc mam ca com nguyen chat cho tham roi an, se dam da hon. Ngoai ra, canh chua ca ta ma co the an kem voi bun tuoi thay com. Thit ca tuoi thom ngon nen nuoc canh chua cung khong kem phan hap dan.

Dua hau Hac my nhan

Sau khi thu hoach vu toi chinh (khoang thang 2 am lich), nong dan tan dung chat dinh duong con trong dat de trong dua hau, hoac co the trong cung luc voi vu hanh. Dua duoc trong phu khap mat ruong theo cach tu nhien. Khi cay dua ra qua, dua chin den dau hai ban den do. Moi ngay nguoi dan chi ban vai ba ta cho thuong lai. Dua hau Ly Son khong qua to, qua lon nhat cung chi 3 – 4 kg. Tuy nhien, huong vi cua no thi rat dac biet, ngot, thanh va co mui thom rat rieng. Chinh vi the ma dua hau Ly Son tro thanh mot san pham doc dao, vua ngon lai vua “lanh”.

Cac dia diem du lich o Ly Son

Ban do cac diem du lich tren dao Ly Son

La mot huyen dao tuy nhien o Ly Son co kha nhieu dia diem du lich dep cho cac ban tham quan, cung diem qua cac diem du lich chinh tren dao nao cac ban.

Am Linh Tu 

Am linh tu (nghia tu, mieu am hon, mieu am nhon, am chung sinh…) la mot cong trinh tho tu thuong gap o cac lang, xa, xom, ap tren khap dat nuoc Viet Nam

Day la noi tho cung vong hon nhung nguoi chet di nhung vi nhieu ly do khong co ai  thua nhan hoac khong ai biet den. Ho co the la mot ke vo gia cu, khong ho hang than thich. Cung co the ho co gia dinh, con ba con, than toc nhung tren buoc duong luu lac muu sinh thinh linh gap tai uong bat trac hay tat benh bat ngo roi lia doi o mot noi nao do ma than nhan chang duoc bao tin, vo tinh tro thanh nhung am linh co doc…

Tho cung o Am linh tu con co nhung linh hon la chien sy tran vong, vi boi canh ac liet cua chien truong nhieu khi xac than khong con tim duoc.

Nguoi xua goi chung nhung dong loai roi va tinh canh nhu vay la “thap loai chung sinh” va danh cho ho moi thuong cam mang dam tinh nguoi. Dai thi hao Nguyen Du cung da tung viet bai “Van te thap loai chung sinh” (Van Chieu hon), luu truyen rong rai trong dan gian, the hien su dong cam sau xa giua nhung nguoi dang song voi cac co hon bac phan.

Trong khi kien lap dinh, chua de tho Phat, Thanh, Than mong cau duyen, tro phuc, nguoi xua cung khong quen dung mieu vong, nhang khoi cho nhung co hon vat vuong con chua hoa kiep, goi la mieu am hon. Cung co noi co hon tho chung trong noi that dinh lang, mieu ba tai mot gian rieng. Neu tho o ngoai san thi ban tho am linh duoc tri o mat sau binh phong, huong doi dien voi chinh dien dinh mieu.

Ngoai ra, noi cua Phat, ban tho co hon cung duoc thiet rieng o hien phai cua chua, noi dat tuong Tieu Dien Dai sy (dan gian goi la Ong Tieu), theo thuyet nha Phat la mot hoa than cua Bo tat Quan The Am lam nhiem vu chuong quan, cuu do co hon. Trong cac buoi cong phu kinh chieu, nha chua deu co cung thi thuc tai gian tho nay voi y nghia ban loc cho nhung vong linh khong nguoi cham soc, thieu vang khoi huong.

Theo quan niem “Sinh ha, tu thi” (song sao, chet vay), trong cac ngay le tet, cung gio tai dinh chua, mieu tu cung nhu o tu gia deu co mam cung co hon de an ui chia se noi co don cua nguoi bat hanh.

O nhieu tinh ven bien mien Trung, trong do co Quang Ngai, hang nam den tiet Thanh minh (khoang thang 3 am lich) nguoi dan tao mo va cung te cac vong linh co hon o cac am linh tu, nghia tu, goi la cung Thanh minh. Day la net khac biet voi cu dan Bac Bo, vi ngoai viec cung co hon, cu dan ven bien mien Trung khong co tuc tao mo to tien va an tet Thanh minh vao dip nay.

Am linh tu lang An Vinh xay dung tai mot giong dat cao, thoang dang o thon Tay xa An Vinh, cach cang Ly Son chung 500m ve phia tay. Mat tien Am linh tu nhin ra huong nam, truoc san co dai tuong niem chien sy tran vong uy nghi be the.

Khong giong voi nhieu am linh tu, nghia tu, mieu co hon o nhung noi khac, ke ca nghia tu lang An Hai tren cung huyen dao, Am linh tu lang An Hai co mai che, cac gian tho bai tri quy cu, hang nam tai day dien ra kha nhieu nghi le long trong, co su tham gia cua dong dao dan lang. Day cung la noi luu giu nhieu tu lieu quy lien quan den cac doi Hoang Sa, Bac Hai, ke ca nhung tu lieu la cua rieng cac gia dinh, gia toc duoc nguoi dan tin tuong dem luu goi.

Theo loi ke cua cac bac cao nien, khoang dau the ky XIX, hai lang An Vinh va An Hai (nay la xa An Vinh va xa An Hai) da co dinh lang va nghia tu. Tuy nhien, den khoang thap ky 50 cua the ky truoc, dinh lang An Vinh bi hu hai, dan lang ruoc cac linh vi tho than hoang, cac vi tien hien ve tho o Am linh tu. Vi vay, trong hon nua the ky, Am linh tu lang An Hai la noi sinh hoat tam linh, le hoi dan gian tap trung cua cong dong cu dan so tai.

Dac biet, vao tiet Thanh minh hang nam ba con cac dong toc lang An Hai to chuc le khao le the linh Hoang Sa tai Am linh tu, mot nghi le dac biet nham tuong vong va tri an nghia liet sy cua cac doi Hoang Sa, Bac Hai cung cac dan binh, trang dinh da hy sinh trong khi lam nhiem vu tuan phong tren bien, tru phong tren cac quan dao, chong tra quan cuop bien de bao ve tau thuyen, ngu dan cung su yen lanh cua lang que dat dao.

Su cu chep rang, duoi thoi chua Nguyen va tiep sau do la trieu dai nha Nguyen, nha nuoc phong kien Viet Nam da cho thanh lap cac hai doi Hoang Sa, Bac Hai lam nhiem vu tuan phong tren bien, giong thuyen den cac quan dao Hoang Sa va Bac Hai (Truong Sa) de thu luom hai vat, san vat, do dat hai trinh, cam moc va dung bia minh dinh chu quyen doi voi cac quan dao nay.

Tai lieu, ban do, cac trang ghi chep cua nhung nha truyen giao, nha buon, cac sy quan hai quan va cac nha tham hiem phuong Tay cung gop phan chung minh su hien dien kha thuong xuyen cua cac luc luong dan su va quan su nguoi Viet tuan phong tren vung bien tiep giap hoac cap thuyen don tru tren quan dao Paracels (Hoang Sa).

Voi nhung nguoi linh lam nhiem vu tuan phong tren dao Hoang Sa, rong ra 6 thang rong lenh denh song nuoc cung nhung chiec thuyen cau (dieu thuyen, tieu dieu thuyen, di chuyen nhanh, de xoay tro tren nhung vung bien nhieu ran san ho), thuong xuyen doi mat voi song ca, gio to, thi cai chet, du bat cu nguyen nhan nao, cung dong nghia voi viec lay long bien bao la lam noi mai tang hinh hai.

Trong hanh trang chuan bi cho chuyen hai trinh dai ngay den Hoang Sa, Truong Sa, ngoai nhung vat dung thiet yeu dung cho nguoi di bien, moi thuy thu can truong cua cac doi Hoang Sa, Bac Hai con tu minh chuan bi 1doi chieu, 7 nep tre, 7 soi day may, 1 the bai khac ten ho, que quan, phien hieu.

Neu khong may nguoi thuy thu qua doi thi nhung dong doi tren thuyen se bo thi hai nguoi xau so cung voi chiec the khac ten vao trong manh chieu,  nep doc 7 thanh tre roi buoc chat lai bang 7 soi day may. Sau mot vai nghi thuc dua tien gian don, thi hai se duoc dem tha xuong bien.

Nhung nguoi con song goi len cao xanh loi cau nguyen mong manh rang xac than nguoi ban thuyen xau so cua ho se troi dat vao bo bien, va neu may man co ai do vot duoc nam xuong tan thi nho chiec the ma biet ten ho que quan cua con nguoi da vi quoc vong than.

Nguyen cau la vay nhung chang co may khi xac nguoi xau so troi dat duoc vao trong me bien. Do la chua ke lam khi ca thuyen hoac ca hai doi bi bao to danh chim… Cho den nay nguoi dan Ly Son con truyen tung nhieu cau ca noi ve nhung hiem nguy, gian kho ma nguoi linh Hoang Sa, Truong Sa phai chiu dung trong khi thi hanh nhiem vu:

    Truong Sa di co ve khong

Lenh vua sai phai quyet long ra di

  Hoang Sa lam dao, nhieu con

Chiec chieu bo tron may soi day may

    Hoang Sa troi be menh mong

Nguoi di thi co ma khong thay ve

     Hoang Sa may nuoc bon be

Thang hai khao le the linh Hoang Sa

Am linh tu cung la noi ngu dan truoc khi ra bien “di nghe”, hoac tha phuong hanh nghiep den cau xin than thanh va linh hon coi khuat phu ho do tri de duoc binh an, duoc mua, lam an thanh dat. Tro ve binh yen sau moi chuyen di bien (doi voi ngu dan) hoac ve tham que nha (doi voi nguoi song tha phuong) ho cung mang le vat den day de lam le ta on. Ngoai dong gop cua cac dong toc va dan lang, co ngoi khang trang cua Am linh tu cung nhu le vat trong cac dip te le co su dong gop thanh tam cua nhung nguoi lam nghe bien duoc mua hoac cua nhung nguoi Ly Son tha huong thanh dat. Au cung la mot phong tuc dep, sau nang an tinh, thuy chung gan bo voi que dao yeu thuong.

Tu nam 2010, khi dinh lang An Hai duoc phung dung, linh vi than hoang, cac vi tien hien va tu si Hoang Sa, Bac Hai duoc ruoc ve tho tu o dinh lang. Tuy vay, vong linh nhung nguoi linh Hoang Sa, Bac Hai van con duoc tho vong tai Am linh tu va nguoi dan thuong xuyen den dang huong hanh le.

Mo Linh doi Hoang Sa

Tren huyen dao Ly Son cung nhu o nhieu vung ven bien tinh Quang Ngai va ca nuoc co rat nhieu ngoi mo ma ben trong long mo khong co thi hai nguoi qua co, dan gian goi la mo gio.

De co ngoi mo gio cho nguoi bac menh, gia dinh phai nho den su tro giup cua mot phap su. Sau xin cung bai xin phep to su,  thay phap len mieng nui lua tren dao lay dat set dem ve, nhao voi nuoc va bong gon roi nan thanh hinh nhan theo su mo ta nhan dang cua than nhan, co kich thuoc tuong tu than the nguoi da khuat.

Canh dau duoc che doi, xep vao bung lam xuong suon, dan ong co 7 nhanh xuong, dan ba thi 9 nhanh. Lai dung soi to tam hoac soi vo cay dau lam nhung soi gan. Cac long xuong song, xuong tay chan deu duoc lam bang than cay dau.

Hinh nhan co du luc phu ngu tang, ke ca bo phan sinh duc. Thay phap phai nan bang het so dat set mang ve, khong bo sot chut nao vi  nguoi ta tin rang so dat nay tuong trung cho da thit cua nguoi chet, de sot lai se lam dau nhu the da thit cua ho bi mat mat.

Xong phan nan hinh, thay phap dung long do trung ga phet khap hinh nhan de khi kho di, lop long trung trong giong nhu da nguoi. Tiep theo do, nguoi than mac quan ao va do liem cho hinh nhan, dat linh vi tren mat, roi dua vao quan tai. Mot co thuyen cung voi nhung mam le vat, vang bac va luong thuc duoc dua xuong bien de dang len cac vi than va cung linh hon nguoi chet.

Khi cac nghi le chieu hon da xong, moi nguoi tin rang linh hon nguoi chet da tro ve nhap vao hinh nhan. Ba con, dong ho dat quan tai xuong huyet va lap dat, dap mo. Truong hop khong biet ngay mat, nguoi than se lay ngay nguoi qua co ra khoi de lam ngay gio, thap huong tao mo nhu nhung ngoi mo binh thuong. Nhieu nam mo gio duoc chon tu hang tram nam truoc, vi ly do nao do khi dao len cai tang, nguoi ta thay cac hinh nhan van con nguyen ven.

Tuong truyen, tuc dap mo gio cua nguoi dan tren dao bat dau cach day hon 2 the ky va nhung ngoi mo gio dau tien la cua Cai doi Pham Quang Anh cung voi 24 nguoi linh cua hai doi Hoang Sa do ong chi huy. Trong mot lan giong buom ra Hoang Sa lam nhiem vu, Pham Quang Anh cung hai doi cua minh da gap bao, mat tich giua bien khoi.

Xot thuong nhung con nguoi vi nuoc quen than, trieu dinh sai phai quan quan ra tan dao lam le chieu hon cho cac tu si. Mot vi phap su noi tieng cung phung menh theo doan nguoi ay. Ra den dao, ong sai nguoi len nui Gieng Tien lay dat set dem ve, roi tu minh nhao nan khoi dat thanh hinh nhan 25 nguoi da chet. Cu theo loi ke cua than nhan vi phap su nan tuong hinh nguoi qua co, den khi nao nguoi than bao rang da giong nguoi chet moi thoi.

Nan xong 25 tuong dat cua 25 nguoi linh, phap su lap dan cung chieu hon rong ra suot nhieu ngay dem, goi linh hon cac tu si nhap vao tuong roi sai dan lang dua di an tang nhu nguoi chet binh thuong. Cai doi Pham Quang Anh duoc chon dau tien, sau do la 24 nguoi linh, xep thanh mot hang gom 25 nam mo.

Trong so nhung ten tuoi khac tren bia mo gio o Ly Son, ngoai Pham Quang Anh, con co nhung con nguoi da duoc chinh su trieu Nguyen tran trong ghi danh voi chuc vu la Cai doi, Chanh doi Hoang Sa, nhu cac ong Vo Van Khiet, Pham Huu Nhat… Tuy nhien rat nhieu ngoi mo o do lai khong con ten tuoi. Ho thuc su la nhung nghia liet sy hy sinh vi nuoc ma khong mang den viec luu danh trong su sach.

Cong To Vo

Tu cau cang chinh di vao cong chao cua Ly Son, re trai di meo theo con duong nho den gan chua Duc se thay mot mom da nho nam sat duoi bien. Day la mot trong nhung dia diem yeu thich cua cac ban dam me chup anh khi dat chan toi Ly Son, cac ban co the cung ban be toi day de don nhung khoanh khac khi binh minh len hoac khi hoang hon dan xuong.

Chua Duc va Quan Am Dai

Ngu giua lung chung suon nui Gieng Tien, ngon nui lua da ngu quen hang ngan nam tren dao, du khach phai vuot qua hon 100 bac thang men theo suon nui de den duoc Chua Duc.

Toa lac ngay tien sanh cua khu thang canh chua Duc la tuong Quan The Am cao 27 met, dan len cac dien tho co kinh, reu phong nam sau trong long nui. Chua Duc con goi la chua khong su, theo tuong truyen cua nguoi theo dao Phat, Quan The Am tung chon ngu o day, tran giu binh yen cho dan dao tranh duoc nhung con thien tai.

Tu chua, theo huong tuong Quan The Am nhin ra huong bien canh dep nhu tranh. Thu vi nhat la leo len tan dinh Liem Tu de nhin thay mieng nui lua bay gio la mot canh dong co xanh hinh long chao. Dinh nui la mot dai ngoan canh tuong ly tuong de ngam nhin bao quat bien dao Ly Son tu tren cao de hieu vi sao noi day duoc vi nhu chon tien canh

Dinh An Vinh

Dinh lang An Vinh luc dau xay dung bang tranh, cot bang go tra be, cay bang, vach dat. Den nam Mau Ngo (1798), Canh Thinh thu 7, dinh An Vinh duoc tu bo xay moi. Nam Nham Dan (1842), Thieu Tri thu 2, dinh An Vinh bi giac Tau cuop dot pha.

Nam Canh Than (1920), Khai Dinh thu 5, dinh lang An Vinh khoi phuc quy mo hoanh trang theo kien truc hinh chu tam gom dinh thuong, dinh trung va dinh ha. Nam 1922, dinh lang An Vinh bi bao lon lam hu hai nang.

Nam 1946, Uy ban Hanh chinh Khang chien xa Ly Son dat tru so lam viec tai dinh An Vinh. Nam 1953, dinh An Vinh bi Phap tha bom lam sap mai truoc, sac phong bi chay. Nam 1957, dinh lang An Vinh bi hu hai qua nang, dan lang tu bo nha tho tien hien de tho cac vi tien cong.

Nam 2009, dinh An Vinh duoc Nha nuoc dau tu kinh phi nghien cuu trung tu phuc dung lai nhu cu, nhung khong con giu duoc dau tich va hien vat lien quan den Doi Hoang Sa truoc day. Chi co hang nam tai dinh lang vao tiet thanh minh thang ba am lich lam le cau sieu vong do cho huong hon linh Hoang Sa bo minh tren bien.

Kien truc dinh lang An Vinh co ket cau kien truc hinh chu Tam, gom dinh ha, dinh trung va dinh thuong duoc lien ket voi nhau bang mang xoi dai. Cac bo vi keo giong cac bo vi keo nha ruong mien Trung. Mo thuc trang tri tu linh, ngu phuc the hien quan niem am duong cau mong moi su binh an cho dan lang.

Dai tuong niem Hai doi Hoang Sa

Toa lac ngay trung tam huyen dao Ly Son, cum tuong dai va nha luu niem Hoang Sa kiem quan Bac Hai dung sung sung truoc song bien va nang gio, nhu bieu tuong cho su khang dinh chu quyen cua nuoc ta doi voi quan dao Hoang Sa.

Trong gian phong chinh rong 150m2 dung de trung bay. Cac hien vat cua nhung chien binh di Hoang Sa duoc dat trang trong trong tu kinh hay gan tren tuong nhu: hai chieu coi, bay day may, bay nep tre, bay the tre, lu dung nuoc, dau rai va xo day (dung de sua chua khi thuyen gap nan ma an tuong nhat co le la chiec thuyen nan phuc che cua nghe nhan Vo Hien Dat. Giua phong la bai vi cua cac anh hung trong cong cuoc tien phong mo coi va khang dinh chu quyen duoc dat trang nghiem nhu: Pham Quang Anh, Pham Hua Nhat, Vo Van Khiet…

Dinh Ly Hai

Di tich nam o xa Ly Hai, huyen dao Ly Son. Dinh lang va nha tho duoc xay dung tu nam 1820, nam dau tien duoi trieu vua Minh Mang. Di tich dinh lang va nha tho tien hien Ly Hai thuoc loai hinh kien truc nghe thuat ton giao, mang phong cach kien truc nghe thuat thoi nguyen, the hien qua ky thuat cham khac go doc dao o an tho, cac vi keo, tru chong, dinh cua…ky thuat dap noi qua cac o trang tri co diem voi cac mo – tip mai dieu, ngu dieu, o be mai voi mo – tip luong long trieu nhat, long phung trieu quy, o mat tien voi mo – tip cap nghe chau do cot dinh. Hien dinh lang va nha tho con luu giu duoc cac buc hoanh phi, ngai tho, lien doi can xa cu co gia tri ve lich su, van hoa, ben canh gia tri ve mat tam linh doi voi cu dan tren dao Ly Son.

Di tich dinh lang Ly Hai la mot trong so rat it dinh lang o Quang Ngai khoi bi chien tranh tan pha va con tuong doi nguyen ven. Dinh lang va nha tho lam bang chat lieu go, boi vay, trai thoi gian gan hai the ky, khong khoi co su xuong cap, cac mo – tip hoa van co phan bi mo, do qua trinh bao mon cua nang mua, do am va gio bien.

Chua Hang

Chua Hang lung tua nui, mat huong bien

Chua Hang (ten chu la Thien Khong Thach Tu, Chua da troi sinh) o xa An Hai, dao Ly Son, duoc lap ra duoi trieu vua Le Kinh Tong boi ong Tran Cong Thanh, mot trong nhung nguoi da o day tao dung cung voi viec khan hoang, mo dat lap lang An Hai, An Vinh xua. Goi la chua Hang vi chua nam trong mot hang da lon nhat trong he thong hang dong o Ly Son, duoc tao ra tu day nui Thoi Loi, mau nham thach, vach nui dung dung cao gan 20 m.

San chua truoc cua hang nhin ra bien. Giua san co mot ho sen co tuong Phat. Quanh san la nhung cay bang bien co thu den hang tram nam. Hang dai 24 m, tran hang cao 3,2 m, dien tich 480 m². Trong hang co ban tho cac Phat Di Da, Nhu Lai, Di Lac o chinh giua; ban tho su to Dat Ma o ben trai; ban tho 12 Diem Vuong, 3 vi thuy to ke tiep phung su chua (la Tran Cong Thanh, Tran Cong Hien, Tran Cong Quan) va 7 vi tien hien lang An Hai. Cac be tho duoc tao tac tu cac nhu da tu nhien o nen hang, roi duoc gia cong thanh cac kham tho.

Dinh Thoi Loi

La mot ngon nui lua da tat, dinh nui cao nhat cua toan dao Ly Son (149m). Hien tai tren dinh nui co mot ho nuoc ngot co the tich 30.000 m3 cung cap toan bo nuoc ngot cho ca 2 dao lon va dao be

Dao Be

Dao Be hay con goi la dao An Binh dung nhu ten goi, co dien tich rat be. Dao Be tuy dien tich rat nho, nhung lai co mot bai tam dep tuyet voi voi lan cat trang min, bao boc boi canh cung vach da cao, va nhung con song tung bot trang xoa ao at ngay dem.

Tu dao lon moi ngay deu co tau sang dao be, chay luc 8h sang roi quay lai vao luc 14h30 hang ngay. Neu doan ban co nhieu nguoi co the thue thuyen sang dao be cho chu dong

Lien he thue thuyen di Dao Be Ly Son

Bac Tron : 0166 3716017
Chu Thong : 0168 7425419
Co Cam: 0985 431923

Thue thuyen rieng co loi the la ban co the di bat cu luc nao, khong phu thuoc vao gio tau chay. Toi co the mang theo leu ngu tai dao be, dot lua trai va giao luu van nghe. Hen tau sang hom sau don ve som roi quay vao dat lien luon.

Lich trinh di phuot Ly Son

Toan canh dao Ly Son

Do moi ngay chi co mot chuyen tau ra dao Ly Son vi vay neu trong truong hop cac ban khong the chac chan viec co mat o cang Sa Ky truoc 7h thi nen ket hop du lich mot vai diem o Tp Quang Ngai cung voi chuyen di Ly Son cua minh trong thoi gian cho toi chuyen tau ngay hom sau. Thuong thi di chuyen bang cac phuong tien gi thi cac ban cung co mat tai Quang Ngai vao quang sang cho den trua ngay hom sau.


Lich trinh phuot Ly Son 3 ngay

Su dung cac phuong tien may bay, o to hoac tau hoa de co mat tai Tp Quang Ngai. Tuy vao dieu kien cung nhu thoi gian ma ban lua chon phuong tien cho phu hop.
Ngay 1 :  Quang Ngai – My Khe – Son My – Quang Ngai

– Sau khi toi Quang Ngai, thue khach san cat do roi goi taxi di chuyen toi bai bien My Khe (cach Tp Quang Ngai 12km theo huong di cang Sa Ky) an trua tai bai bien

– Chieu tiep tuc di theo huong cang Sa Ky khoang 3km se toi khu chung tich Son My, noi xay ra vu tham sat My Lai chan dong the gioi.
– Toi quay ve Quang Ngai an toi. Trong ngay dau tien nay neu co dieu kien cac ban cung nen mua ve truoc (tu 9-11h va 13h30-15h30) trong truong hop so luong nguoi cua doan ban dong. Thu tuc va huong dan xin moi doc o muc 3.

Ngay 2 : Quang Ngai – Cang Sa Ky – Ly Son
– Sang som 5h day chuan bi do dac, goi taxi (hoac hen tu toi hom truoc) dua ra cang Sa Ky (20km), xep hang mua ve cho doan (nho chuan bi danh sach doan truoc)

– 8h00 : Len tau cao toc ra Ly Son

– 9h00 : Co mat tai dao, nhan phong roi tranh thu thue xe may de di kham pha dao. Xe may co thue thue o hau het cac khach san, nha nghi tren dia ban dao Ly Son.
– Trua an com tai noi ban nghi hoac co the tim mua do o cho ve nho khach san hoac nha nghi nau.

– Tiep tuc kham pha cac diem du lich dep tren dao den 15h thi thue thuyen sang Dao Be, truoc khi di co the nho nha nghi mua truoc ve tau cho ban vao sang hom sau dong thoi hen thuyen sang don.

– Toi cam trai va ngu tai Dao Be

Ngay 3 : Dao Be – Dao Lon – Sa Ky – Quang Ngai
– Sang quay tro lai dao, len tau ve dat lien.
– Toi len tau hoac o to quay ve lai Ha Noi (Sai Gon) ket thuc hanh trinh du lich Ly Son

Tuy vao thoi gian cua ban ma co the keo dai them 1 ngay o dao lon Ly Son de co them thoi gian kham pha va thuong thuc het cac mon ngon cua dao.

8. Mot so luu y chung

Cang Ly Son, noi dau tien du khach se dat chan toi voi hon dao xinh dep nay
  • Danh may truoc danh sach doan va in lam vai ban mang theo, phuc vu cho viec mua ve tau cao toc
  • Ra truoc gio tau chay hoac lien he truoc voi cang de khong bi lo tau, tranh anh huong den hanh trinh chung.
  • Lien he truoc voi khach san, nha nghi de dat phong cho mua dong khach.
  • Dao Lon co dien tu 18h-23h, dao Be khong co dien nen cac ban can chuan bi pin du phong cho cac thiet bi dien tu cua minh.

Search on Google

  • Backpacking travel in Ly Son island
  • Travel tips to Ly Son island
  • Ly Son island travel guide
  • How to travel to Ly Son island
  • Festival in Ly Son island
Nếu thích hãy đánh giá 5 sao cho bài viết nhé bạn 😉

Quang Ngai Recent Posts