Hoa Binh Traditional festival

Thích thì click đi

Cung Phuot – Hoa Binh la tinh cua ngo vung Tay Bac giap voi Thu do Ha Noi, noi day van con luu giu nhieu di tich lich su cua nen van hoa Hoa Binh duoc nhieu nha khao co phat hien. Khi nhac den van hoa Hoa Binh, khong the khong nhac toi van hoa cua nguoi Muong boi day la dan toc dang chiem toi 63,3% dan so dang sinh song tai Hoa Binh. Trai qua qua trinh hinh thanh va phat trien, nguoi Muong Hoa Binh co nhung dac trung rieng ve ngon ngu, trang phuc, phong tuc, tap quan… tao nen ve dep phong phu va dac sac trong buc tranh van hoa Hoa Binh.

©Ban quyen hinh anh : Trong bai viet co su dung mot so hinh anh duoc tim kiem thong qua cong cu Google Image cua tac gia chua ro ten nham minh hoa ro hon cho noi dung bai viet. Ban quyen nhung hinh anh nay thuoc ve tac gia. Chinh sach cua Cung Phuot ve ban quyen hinh anh cac ban co the theo doi tai day.

Cac bai lien quan :

Le hoi du Muong Voi

Le hoi du Muong Voi

Cu 2 nam mot lan, vao ngay mung 7 khai ha tinh theo lich Muong va la ngay mung 8 thang Gieng am lich, ba con nhan dan khap cac noi xa gan lai tu tap ve tham du le hoi du Muong Voi thuoc xa Lien Vu (Lac Son). Hoi du Muong Voi da co tren 100 nam, do chien tranh, hoi du Muong Voi da co mot thoi gian bi gian doan khong duoc to chuc, nhung den nay, hoi du Muong Voi lai duoc khoi phuc va to chuc dinh ky voi nhieu hoat dong da dang phong phu.

Le hoi gom 2 phan:

Phan le gom co dang huong cung thanh hoang lang, doc loi khai mac va danh trong khai hoi.

Phan hoi co to chuc danh du, nem con, ban no, keo co, danh bong chuyen, danh mang va day gay. Dac biet, trong le hoi du Voi con co nhung nghe nhan hat dum, rang thuong de co vu khich le ngay hoi va chuc moi nguoi, moi nha co mot mua xuan moi an lanh, no du, va cac tiet muc van nghe khac.

Nghi le ha cot du vao ngay mung 7 khai ha co y nghia het suc dac biet, quan niem nam nao cot du do vao lang la nam do ca lang no du, moi su tot lanh.

Le hoi du Voi mang dam net ban sac van hoa cua nguoi Muong Voi noi rieng va cua ba con dan toc Muong o huyen Lac Son noi chung. Le hoi duoc duy tri khong nhung co y nghia to lon ve gia tri van hoa ma day con la dip de con em que huong va moi nguoi dan trong Muong tuong nho den ong ba, to tien, nhung nguoi da co cong di khai dan mo dat.

Le hoi cau an ban Muong

Le hoi cau an cho ban muong (xen ban, xen muong) cua nguoi Thai, dac biet la nguoi Thai Mai Chau, Thuan Chau, Moc Chau, nguoi Muong… la mot sinh hoat van hoa tin nguong rat quan trong doi voi cong dong nguoi o Tay Bac. Le hoi co lien quan den doi song vat chat, tinh than, tam linh cua ca ban muong, den mua mang, suc khoe va su lam an cua cong dong nam ay, nen duoc to chuc rat trong the, vui ve, thu hut su tham gia cua dong bao o dia vuc lon (ban, muong).

Thuong thi nguoi ta to chuc le cau an cho muong truoc, sau do lan luot lam le hoi cau an cho ban hoac lien ban. Chinh vi the, ngay nay, qui mo le hoi (to hay nho, keo dai hay thu gon… ) mot phan lon tuy thuoc vao thoi tiet lien quan den su duoc mat cua mua mang nam toi, nhung con phu thuoc vao su duoc mat, nhieu it cua mua mang vua roi, sau khi thu hoach.

Le hoi nay duoc tien hanh o dau nguon nuoc thuoc mot ban duoc chon (thuong la ban Mon). Day la nguon nuoc thieng, gan rung thieng, noi cu tru cua than thuong luong day uy luc. O nguoi Thai Mai Chau, thi le hoi lai duoc to chuc o bai rong gan dinh nhu cac le hoi o chau tho, dong bang. Co noi, nguoi ta to chuc le o cac mieu tho tho cong, tho dia cua ban, cua gia dinh, o vuon va o dau ruong.

Thuong thi ngay tu dip tet Nguyen Dan, moi thu dung cho le hoi da chuan bi xong. Le hoi thuong keo dai trong ba ngay (co noi hai ngay mot dem, co noi mot ngay mot dem). Nghi le cung vieng co ban la hien sinh trau (noi la mot cap trau duc to, trang – den, noi thi mot con, nhieu noi cung ca ga, lon). O Moc Chau, trong le xen ban, xen muong, nguoi ta hien te cap trau den – trang co tu muoi tuoi tro len. Hai trau, nhung trau trang moi thuc su mang nang luong thieng de thanh le vat te than (o day la thuy quai thuong luong, con ma to nhat duoi nuoc ma ba con thuong goi la phi nguoc). Co le nghi thuc tho, hien sinh hai trau la moi hon nghi thuc hien sinh mot trau mong rat pho bien. Boi theo ba con cho biet, truoc kia, dan mot muong khac phai dem trau trang va cac do cung len cung tai ban Mon nay. Tu do nay sinh le cung lien muong (xen lien muong) ma do cung va trau hien sinh tang them ve so luong. Suy tuong nay, thuc ra moi chi la gia thiet.

Nguoi chiu trach nhiem chinh trong to chuc le hoi cau an ban muong la a nha, nhung nguoi truc tiep dieu hanh buoi le lai chinh la ong thay cung (mo muong). Dan chung trong muong, ngoai ban, bat ke gia tre gai trai deu co nghia vu tham gia, dong gop tuy suc minh va duoc quyen tham du le hoi cua muong.

Nghi le giet trau o day het suc don gian, khong quan trong va he thong nhu nghi le dam trau, an trau o Tay Nguyen. Truoc ngay hoi chinh thuc, tuc la khoang 2-3 gio chieu ngay hom truoc, nguoi ta da lam le giet trau. Truoc khi thit trau, ong mo muong va ong mo phan (tuc ong thay chem, duoc dan muong chon ra) lam le vai than linh, to tien roi cam dao nhon lam dong tac chem du (mang tinh nghi le) vao co cac con trau dung te le, mieng thi tham nhung cau nhu than chu (thuc ra, nhieu nguoi cho rang cac ong chi noi loi kinh bao voi than linh, to tien: trau te than da san, dan ban, dan muong da thit trau dang cac vi roi day nhe, xin cac vi ve ma nhan lay). Sau do, cac ong lui ra, danh cho cho cac thanh nien khoe manh vao chem trau, thit trau… Bat dau ngay hoi, nguoi ta lam nhieu mam co cung (moi mam co tuong trung cho mot ban lon, xua, co tao ban dung dau, cac ban nho khong duoc tuong trung bang mam co) dat canh nguon nuoc thieng cua muong. Dac biet, mam co cua ong a nha, dat o giua, dung cung to tien (mam cung chinh thuc) phai day du cac bo phan cua con trau hien te (dau, dui, than, mong, duoi..) cung tat ca cac bo phan cua mot con lon. Nhung mam con lai cua cac ban, ngoai thit trau, com ruou… con phai co ga vit, dat o hai ben mam cung chinh, danh de cung cac vi than khac. Khi buoi le bat dau, mo muong qui truoc cac mam co, phia sau la a nha, tao ban, dan muong qui le. Trong khong khi trang nghiem, linh thieng, ong mo trang trong, xuat than doc bai cung da thong thuoc, moi to tien (ong cha ba co noi ngoai tieng Thai la Pao pu pang cai), than dat (Chau din), chu nguon nuoc (Chau nam bo), tho cong tho dia… ve nhan le vat, dung co, vui ve voi cong dong dan cu ban muong; dong thoi cau mong to tien than linh ban phuc, phu tro cho ban muong binh yen, lam an suon se, con nguoi khoe manh, ngo lua sinh soi, gia suc gia cam dan dan, lop lop. Khan xong, mo muong va cac vi chuc sac cung dan ban muong vai lay to tien va cac vi than. Trong luc do, mo muong nem hai qua trung (mot do, mot trang) va mot nam com nho xuong nguon nuoc. Cuoc le ket thuc, moi nguoi bat dau vao cuoc an uong cong cam, vui choi the thao, van nghe… Cuoc an uong cong cam dien ra het suc vui nhung dung le nghi. Cac ong mo muong, a nha, tao ban… an lam phep o mam co chinh, roi di tung mam; o moi mam cac ong an mot mieng thit, uong mot hop ruou. Ke do, ca ban muong an uong vui ve cho bang het cac mam, khong duoc bo thua hay dem ve.

De chuan bi cho viec dien ra nhung tro bach hy trong hoi le, ngay tu sang tinh mo cua ngay dau tien, ben canh vi tri cung le (mat bang, co the la ban da canh nguon nuoc), nguoi dan ban da sua sang, don dep mot mat bang rong, cach noi hanh le khoang tren duoi 100m. Moi hoat dong hoi he, tro choi, van nghe, the thao… deu duoc dien ra noi day. Troi ve chieu, trong tieng trong, tieng chieng diu dat luc khoan luc nhat, dan lang to chuc xoe vong, xoe doi, xoe don that hao hung. Ben mam ruou tap the, nhung nam thanh nu tu hat gioi mua hay, biet nhieu, nhanh nhen trong ung doi vua an uong, choc gheo, vua hat doi dap giao duyen. Ho hat gioi thieu, khen ngoi nhau, bay to chi huong, to long voi nhau… trong men ruou, men tinh… Ben canh do, dam bay doi nam nu (thuong la nhung doi da ngam ket nhau, to chuc mua sap, thi ban no, ban sung hoa mai. Nhieu noi con co tuc di san tap the vao ngay ket thuc le hoi. Duoi su chi huy cua mot tho san gioi nhat muong, duoc dan ban bau len, moi nguoi lao minh vao cuoc san mot cach hao hung. Thu rung san duoc se chia deu cho moi nguoi cung nhu lu cho tham gia cuoc san… Cu nhu the cuoc vui keo dai trong hai, ba ngay. Sau do, ban nao ve ban ay. Ban nao giau co, nhieu kha nang vat chat thi moi mo muong, a nha ve ban minh, tiep tuc mo lon, giet ga tiec tung vui ve, hoac to chuc cau an cho ban (xen ban).

Nhu vay cac nghi le chinh trong le hoi cau an ban muong vua boc lo tin nguong tho phung thuy than (than nuoc, than nguon nuoc, sam bao mua) vua the hien tin nguong gan voi thoi san ban, hai luom nguyen thuy. Tuy nhien, bang vao tuc hien sinh trau, co the thay nghi le chinh la cau than nuoc, cau to tien cho lang ban binh an, lam an phat dat, nguoi vat phat trien. Tuc di san, nhieu khi, la he qua keo theo, ngay cang mang tinh hoi he nhieu hon. Vet tich nghi le tin nguong qua tuc san ban to ra rat mo nhat. Du sao, do cung la su keo theo hay xep lop van hoa, thuong gap trong van hoa dan gian.

Nhu vay, ngoai su khac biet doi chut o nghi le hien te, hau nhu cac hoat dong cua le hoi cau an ban muong deu giong nhau o cho day la dip de moi nguoi tu hop, gap go voi to tien, than linh, gap go voi nhau trong ca sinh hoat vat chat lan hanh dong tam linh; vua boc lo niem thanh kinh, nguong vong thanh than, vua the hien suc manh cua con nguoi; vua cau phuc cho mot cuoc song hanh phuc, an binh, vua boc lo kha nang vui choi, thi tai… Co the noi, le hoi cau an ban muong la mot hoat dong van hoa tin nguong dac sac cua cac toc Thai, Muong… mot sinh hoat van hoa dan gian tong the; mot nguon vui khong the thieu cua cu dan it nguoi noi reo cao Tay Bac xa xoi, moi khi mua hoa ban trang no.

Le hoi Lang Vai

Da thanh thong le, hang nam, khi nam cu chuan bi qua di, mot nam moi sap den cung la luc nhan dan lang Vai xa Thanh Nong (Lac Thuy) nao nuc, xon xao hoa minh vao khong khi am ap cua ngay hoi lang truyen thong.Ngay hoi truyen thong cua lang bat dau tu ngay 11 den het ngay 13/11 hang nam tai dinh va den lang Vai. Hoi lang la dip de nhan dan lang Vai to long thanh kinh va nho on Tam vi Tan Vien Son va Canh Tien Cong chua, cam on cac vi than linh da phu ho cho ho mot nam yen binh, am no, hanh phuc. Ngay nay, nhung nguoi con cua lang du di dau xa cung ve ngay hoi truyen thong cua lang con la dip de moi nguoi doan tu, that chat tinh nguoi, tinh que huong, lang xom.Hoi duoc chia lam hai phan, phan le va phan hoi. Phan le duoc tien hanh uy nghi, trang trong, nhung nghi thuc trong phan le van duoc nguoi dan truyen giu, vun dap tu doi nay sang doi khac, phan hoi da bi mai mot di nhieu. Lang Vai gom co 2 giap, duoc chia lam giap trong va giap ngoai, dung dau moi giap co giap truong, trong ngay 11, dan lang to chuc dua kieu den nha truong hang giap de ruoc sac ve dinh tho. Di dau la kieu dat bai vi cua than thanh hoang lang, di sau la kieu hoa qua, xoi, gao, banh chung…. Di sau co kieu co tan long, dao, mu, bia rat long trong. Di truoc kieu co doi mua sinh tien, rong bay, phuong mua co guom trung, bat buu, bat tien hai hang uy nghi.Sau khi ruoc sac ve dinh tho, dan lang lai to chuc ruoc co (goi la co don) cua cac gia dinh co cu cao tuoi hoac nhung nguoi co chuc sac trong xom den dinh tho va to chuc thi co, co nha ai to nhat, ngon nhat, dep nhat duoc dat o ban thu nhat va cu nhu vay, co nha ai kem hon thi dat o ban nhi, ban ba.

Ngay trong buoi chieu ngay 11, khi cac nghi thuc cua buoi le dang tien hanh thi cac hoat dong vui hoi cung duoc bat dau o san nha van hoa cua lang nam phia sau dinh. Cac tro choi dan gian nhu keo co, bit mat bat de, danh co nguoi, to chuc giao luu bong chuyen giua cac doi bong trong xa… Buoi toi dan lang to chuc bieu dien va giao luu van nghe giua cac doi van nghe o cac vung lan can voi cac chu de ca ngoi Dang, Bac Ho va tinh yeu que huong dat nuoc doi moi.Ngay 12 la ngay chinh hoi. Buoi sang to chuc ruoc co le hang giap ve dinh tho. Ngay nay, ca dan lang tap trung dong tai dinh lang de tham du le hoi. Trong buoi le, ong lang (ong Tu) lam chu te. Sau buoi le ly truong (truong thon) doc huong uoc cua lang de nhan dan nghe va thuc hien trong nam moi. Buoi chieu tiep tuc mo hoi , thanh nien nam nu trong lang to chuc cac tro choi nhu buoi chieu ngay 11 va ket thuc vao ngay 13.

Su am ap trong nhung ngay hoi lang voi luu giu net dep van hoa dac sac co truyen la nhung bai hoc lich su thuc te, hieu qua nhat cho the he tre, cung la dip de nhan them niem tu hao, tu ton dan toc, giao duc con chau nho ve que huong, nguon coi. Hoi lang Vai da tro thanh mot net dep van hoa giau y nghia, nhu mot mach ngam chay mai, bung len suc song, ban sac cua que huong lang Vai.

Tet com De Muong Ram

Hang nam, cu vao ngay 26 thang 10 am lich, nguoi dan Muong Ram, xa Lac Thinh, huyen Yen Thuy (Hoa Binh) lai gac cong viec dong ang, ruong nuong thuong ngay de tat bat chuan bi don Tet com De.  Nguoi Muong Ram o Lac Thinh thuong an ba tet lon la Tet Nguyen dan, Tet Doc lap va Tet com De, trong do Tet com De duoc to chuc to hon, dong hon va vui hon ca vi ca nuoc duy chi co xa Lac Thinh moi co cai tet doc dao nay.

Net doc dao trong Tet com De cua nguoi Muong Ram la an chay va chi co phan le. Trong mam cung, bao gio cung phai co qua du du, muop, mang giang lay tu rung ve do len hoac luoc chin, vung rang gia nho khong cho muoi hay bat ky gia vi nao.

Mon dac biet khong the thieu trong mam cung la com De. Com duoc lam tu gao nep nhung phai la gao ngon, do len roi tron u voi men la cay rung. De co com De vua ngon, ngot, dam da, nguoi Muong Ram phai chuan bi truoc do vai ngay, thuong la tu 20/10 am lich.

Nhung nguoi con cua que huong du di cong tac, lam an, sinh song o noi xa deu co thu xep cong viec de ve thuong thuc Tet com De. Trong vung, chi co dong ho Bui lam Tet com De, con cac dong ho khac nhu Quach, Nguyen… khong lam ma den chia vui. De chuan bi cho mam cung tet duoc chu tat, ngay tu to mo sang, gia dinh da day, chuan bi bay mam cung.

Theo quan niem cua nguoi Muong Ram, phai cung truoc khi mat troi moc, vi thoi gian nay la linh thieng va mat me hon ca. Mam cung duoc dat o huong chinh giua ngoi nha san (dat may mam la tuy tung gia dinh). Mang giang, du du, muop duoc do chin bay len tau la chuoi xanh. Sau khi sap le xong, mot thay mo co uy tin nhat trong lang duoc moi den cung, cau cho mua thuan, gio hoa, mua mang boi thu, van vat tot tuoi, con nguoi khoe manh.

Trong khi cung, tat ca con chau phai ngoi o phia trong ngoi nha san de nghe va xem thay lam le. Bai cung ket thuc cung la luc ca gia dinh to chuc an Tet trong sang som, tu nguoi gia den tre em deu thuong thuc com De de duoc may man, manh khoe.

Cac cu gia trong Muong ke lai, tu xa xua, khong ai con nho vao thoi gian nao, co mot vi tuong dem quan di danh giac phuong Bac. Tran ay ong thua va khong may bi thuong. Ong cung tuy tung phai vuot qua nui Truong Son chay ve vung Yen Thuy. Den khu vuc xa Lac Thinh thi troi da chuyen sang ngay 26 thang 10 am lich.

Vi tuong da vao nha mot nguoi dan toc Muong xin nghi lai. Troi luc nay chua sang han, nha ngheo quanh nam nen chang co ngo, gao cung khong co thu gi goi la thuc pham. Chu nha danh luoc bi xanh, du du, vai chiec mang giang dang chong cho trong goc bep nha san de vi tuong va tuy tung an qua bua.

Dang an nhung thu do voi vung rang gia nho khong co muoi (ngay xua muoi tren mien nui rat hiem), chu nha chot nho ra la con co it com De dang u, chuan bi nau ruou dung vao Tet Nguyen dan nen voi lay ra moi. No khong con la com nua nhung cung chua phai la ruou, xua nay o day khong ai an.

Sang hom sau, truoc khi di, xuc dong truoc tam long cua nguoi dan noi day va thuong dan ngheo doi, vi vung nay thuong xuyen xay ra han han… vi tuong da lap dan cung than cau mua. That linh thieng, vua cung xong thi troi do mua khien cho nguoi dan vui mung. Tu do den nay, cu gan den ngay 26 thang 10 am lich vung dat Muong Ram lai co mua, khong to thi nho.

Nho on vi tuong danh giac cuu nuoc lai con lap dan cau mua cho dan lanh o vung han han, hang nam nguoi Muong o day lay ngay 26 thang 10 lam Tet com De. Vat cung trong mam khong ngoai nhung thu da tiep vi tuong nam nao, nhat la com De (loai com u men tu la cay rung de nau ruou), thu khong the thieu.
Ngay nay khi cuoc song kha dan len, nguoi Muong Ram o xa Lac Thinh, huyen Yen Thuy (Hoa Binh) da no am va cang coi trong Tet com De. Ai da tung dat chan den vung dat nay, thuong thuc mon com De chac han khong quen duoc huong vi doc dao cua no va cang khong quen tam long hieu khach cua ba con noi day. Do la net van hoa truyen thong lau doi cua nguoi Muong Ram, can duoc quan tam bao ton va phat huy.

Le hoi danh ca suoi Thang ba

Le hoi danh ca suoi Thang ba duoc to chuc vao khoang thang 3 am lich hang nam, tai xa Lo Son (huyen Tan Lac). Le hoi la dip de nguoi dan bay to su ton kinh voi cac vi than linh, dong thoi la co hoi de nguoi dan vui choi, that chat them tinh doan ket cong dong. Le hoi nay cung mang y nghia tuyen truyen sau rong toi nguoi dan viec bao ve moi truong sinh thai, tai nguyen thien nhien.

Le hoi danh ca Thang ba thuong duoc to chuc khi bat dau vao mua mua, thoi diem nay ca da lon tranh duoc mua ca sinh san. Truoc day khi con che do Nha Lang, co quy dinh cac khoang ca (khuc suoi co ca), dinh ra khoang ca cua nha Lang va khoang ca cua dan lang. Khoang ca cua nha Lang la khoang suoi co nhieu ca va khong ai duoc danh bat, neu ai vi pham se bi nha Lang phat nang, co the la phat trau, phat lon, hay mot hinh thuc nao do do nha Lang dat ra. Moi nam nha Lang chi to chuc danh ca mot lan, khong co su an dinh ve ngay, thang, ma tuy vao thoi tiet hang nam nhung thuong la vao khoang thang 3 am lich. Khi to chuc danh ca, nha Lang thong bao cho cac Au biet va chuan bi luc luong khi danh ca, cac Au duoi ca, sau do sai nhung nguoi giup viec danh bat ca cho Lang. Khi danh bat duoc ca, nha Lang lua chon ra nhung con to nhat, ngon nhat, moi thay cung den lam le, muc dich la nham ta on than linh da phu tro cho muong co mot nam no du va cau mong nam sau ca duoi suoi se nhieu hon, con thu tren rung se dong hon de cuoc song cua dan muong bot vat va. Khi le cung o nha Lang hoan tat, nha Lang chia cho dan mot it (chu yeu la cho nhung nguoi tham gia danh bat ca cho Lang), so con lai dung de to chuc an uong o nha Lang, chi co Lang va cac Au moi duoc an uong tai nha Lang.

Sau khi nha Lang to chuc le hoi danh ca tai Khoang ca cua nha Lang luc nay nhan dan trong vung moi duoc to chuc danh ca tai Khoang cua dan lang. Theo quy dinh, moi gia dinh se cu mot nguoi dan ong tham gia danh ca, so ca danh duoc, mot phan se duoc dem cung tai Mieu tho Thanh Hoang lang, sau khi cung se to chuc an uong luon tai mieu tho cua lang, moi quan Lang, Au va chuc sac trong lang tham gia, nhung nguoi dan tham gia danh bat ca cung duoc moi an. So ca con lai, Lang, Au cho phep dan lang chia nhau dem ve an. Nguoi dan cac vung lan can cung co the den day danh bat ca, nhung phai nop lai mot phan cho Lang vung nay.

Truoc day la le hoi co quy mo nho cua mot lang, nghi trinh to chuc le hoi chua that ro net, phan le tuong doi don gian, phan hoi cung khong lon, theo cac cu ke lai thi chu yeu la viec to chuc an uong. Tuy the, Le hoi danh ca lai bieu hien nhung net dac trung trong sinh hoat cua dong bao Muong thoi xua, vua don gian, moc mac nhung lai mang tinh cong dong cao.

Le hoi danh Thang ba ngay nay duoc chia lam hai phan: Phan Le va Phan Hoi
Mo dau la phan Le dien ra trang trong tai mieu tho xom Tan Vuong. Thay mo lam le cung cac than linh phu ho cho mot nam mua thuan, gio hoa, mua mang boi thu, nguoi dan manh khoe, gap nhieu may man. Sau do, 4 thanh nien khoe manh se khieng be (mang) ra suoi, chon mot nguoi co uy tin dai dien cua xom, xa thuc hien quang me chai dau tien. Theo quan niem cua nguoi dan o day, me chai nay ma bat duoc ca ngay thi trong nam viec danh bat se thuan tien va cung chung to suoi cua ban rat nhieu tom ca.

Phan hoi dien ra tai 3 khoang suoi lon la khoang Tro, Lo, Ich cua suoi cai Lo Son voi cac noi dung phong phu nhu: phan thi dua be cua hang tram thanh nien cac xom; phan thi danh bat tap the co ca nam gioi va phu nu tham gia…

Thoi gian le hoi danh bat ca suoi duoc to chuc tu 3-5 ngay. Nguoi dan se lan luot tap trung danh bat tu khoang duoi len khoang tren. Moi khi co nguoi nao bat duoc ca to, hang tram nguoi danh bat tren khoang se cung ho reo, chuc mung, vui ve.

Le hoi danh ca suoi thang ba duoc to chuc trong khong khi ron rang, vui tuoi; net van hoa va nhung gia tri truyen thong doc dao cua dan toc Muong noi day…de lai trong long nguoi dan va hang nghin du khach den tham du an tuong dep kho quen.

Le com moi nguoi Thai o Mai Chau

Nam nao cung vay, le com moi cua nguoi Thai o Mai Chau duoc to chuc mot lan vao thang 8 am lich. Khong dinh ngay tuy theo dieu kien cua tung gia dinh ma lam le com moi to hay nho.

Day la le co tinh chat gia dinh nhung lai la mot le hoi thuc su vi no duoc to chuc pho bien khap vung co nguoi Thai sinh song. Tuy la le cua mot gia dinh nhung ho hang den du rat dong, tham chi con co su gop mat cua dong dao hang xom nen le com moi da tro thanh ngay hoi. Le com moi cua moi dong ho thuong do truong ho dung ra lam.

Truoc ngay lam le, chu nha phai di moi ong mo luong (ong mo co uy tin) duoc ong mo nhan loi ve nha chuan bi lam le. Co con dau ca trong nha di moi co gai chua chong (sao ham) den giup viec. Ngoai ra, chu nha con moi nhung nguoi khac de lam nhung viec phuc vu cho   ngay le gom nhung nguoi trong ho hang, nhung gia ban (thau ke), thanh nien, trai gai (sao cho, bao cho) de danh trong, chieng va danh mang (keng loong).
Sang som hom lam le, co dau ca cung co gai giup viec xuong san lay hai cum lua (bo lua da dat san) ganh len nha dat truoc ban tho, bao cho to tien biet mua mang da thu hoach va xin phep duoc an com moi, to y khong dam an truoc to tien. Khan bao xong, hai nguoi lay bo lua xuong san lai lam dong tac ganh len nha, bo len gac bep cho kho roi mang xuong may go giua san gia ra hat thoc, bo vao coi gia gao, xong roi mang len nha ngam vao ang, sau do dem do chin. Tat ca nhung dong tac nay lam tuong trung theo nghi le, con moi thu chuan bi cho le da duoc chuan bi tu nhung hom truoc roi.

Sau khi xoi do, ca do chin xong, nguoi sap xep mam co la vo chong con trai ca. Mam co duoc bay bien dep mat, tren mam duoc lot la chuoi, nam xoi thanh mot vong tron quanh mam tuong trung cho bo ruong. Sau do, do xoi vao giua theo hinh qua doi bat up, lay mot nam xoi nan hinh chao, up tien len, chin mieng gung thai lat dat tren “nui”. Goi moc ca dat len suon nui, rieng goi chinh (moc coc, buoc chin lat) dat tren dinh. Moc ca duoc tron voi bot nep cung gia vi, dat giua la chuoi, buoc tum lai hap chin. o nguoi Thai, le com moi chi dung ca de cung tho, tranh thit gia suc, gia cam nuoi trong nha vi ho cho rang den mua lua, nhung con vat nay cung an thoc nhu nguoi.

Trong le com moi, mot chi nguoi Thai ke lai rang: Su tich ve le com moi la co nang dau hieu thao, truoc ngay gat lua thi bo chong mat. Dem do, nang ban voi chong di gat lua cung com moi vong hon bo an. Nha qua ngheo chi co mot con ga mai dang nuoi nhung ho quyet dinh thit con ga mai cung bo. o duoi gam san, me con ga nghe thay het cau chuyen cua vo chong chu lien oa khoc chiem chiep, nuc no. Vo chong nguoi chu nghe nhung loi tu biet nao ne, sau tham cua me con ga ma dong long thuong xot. Nguoi chong quyet dinh khong giet con ga nua ma hua se dem chai ra suoi bat ca ve cung bo. Tu do thanh le, le com moi chi dung ca va thit thu rung.

Ngoai ra, con co hai bat canh mang chua nau voi ca, nam doi dua tre, mot vo ruou can, vuong vai trang tu det, vai tho cam, vong tay bang bac, mot bo ao moi cua chu nha (nguoi con trai ca) con chau mang den moi nguoi mot bo quan ao, dia trau cau tem san, chai ruou tu cat.

Mam co dat tren mot cai mam tre hinh chu nhat dai 1m, rong 60cm, cao 1m. Bat dau tu cua vao nha, nguoi con trai truong nhac mam co tien tung buoc di ve ban tho to tien. Neu “moc coc” buoc chin lat thi buoc chin buoc, nam lat thi buoc nam buoc, ba lat thi buoc ba buoc. So lat buoc o day de phan biet dang cap xa hoi. Dong ho Tao Phia (dong ho quyen the truoc day) buoc chin lat. Dong ho Kha Khum (cung thuoc ho Ha Cong cua Tao Phia) do lep ve, song nhu cuoc song dan thuong duoc buoc nam lat. Cac dong ho thuong dan chi duoc phep buoc ba lat.

Khi co duoc bay xong, ong mo bat dau cung. Dau tien ong khan goi mo tay (than cua thay mo) vi than nay do then luong, ong vua lon nhat cua Muong troi trao cho nhung nguoi lam thay mo o ha gioi de hanh nghe. Truoc khi hanh le, thay mo phai xin mo tay nhap vao minh, cung la xin phep then luong  de lam viec. Mo tay cung phai co mam co rieng: xoi, ga, ruou, vai, tien. Xong nghi le dau tien nay cung vua het buoi sang, moi nguoi nghi ngoi an com trua de chuan bi vao phan chinh cua le com moi.

Phan chinh cua le nay co hai noi dung: noi dung thu nhat la ong mo ke truoc ban tho mot bai mo dai suot mot ngay dem, moi nguoi ngoi nghe rat dong, chat ca san nha. Noi dung thu hai la cac cuoc xoe, mua, hat doi dap (khap tua) danh trong chieng va danh mang (keng loong).

Ong mo ke nhu hat, ong goi cac bac to tien tu tren troi xuong, tu mo ve, tu be tho ra cung ngoi voi con chau vui mua lua moi. Sau do ong ke tai sao co ca, co com. Tai sao troi han han, lu lut, ke den su vat lon voi thien nhien de gianh lay cuoc song am no. Mo con ke nhung cuoc dau tranh xua duoi nhung cai ac, cai xau ra khoi nha, khoi ban, dem lai cuoc song tot lanh cho moi nguoi.

Cho den bay gio, le com moi thuc su la mot cuoc sinh hoat van hoa hap dan va ly thu cua nguoi Thai Mai Chau. Du khach den tham quan du lich vao thoi diem nay con duoc chiem nguong nhung cuoc mua xoe, mua trong chieng va danh mang cua trai, gai ban. Cuoc vui nay khong chi  bo hep trong gia dinh, dong ho ma con thu hut ca ban Muong cung toi nghe ke mo va mua hat. Trai gai nhay mua say sua suot dem, hat ho qua dem den sang.

Le hoi khai ha o Muong Bi

Khai ha, le hoi dan gian gan lien voi nen nong nghiep lua nuoc, mang nhieu dau an cua nen van minh Viet co, la hoat dong van hoa – tin nguong khong the thieu cua dong bao Muong Bi, xa Phong Phu, huyen Tan Lac, tinh Hoa Binh. Le hoi the hien uoc mo mua mang boi thu, cuoc song am no, hanh phuc.

Le hoi khai ha khoi dau cho nam moi voi hai phan le va hoi. Theo quy dinh cua Lang Muong Bi, sau nghi le nay nguoi dan moi duoc vao rung lay mang, cui, san ban… nen con duoc goi la le xuong dong va mo cua rung.

Doi tuong tho cung trong le hoi la thanh hoang Quoc Mau Hoang Ba, Duc Thanh Tan – nguoi dung dau trong Tu Bat Tu va cac vi than Ai Ly, Ai Lo – nhung nguoi da co cong dao muong Lo.

Theo truyen thuyet dan gian vung Muong Bi thi Quoc Mau Hoang Ba chinh la than mau cua Thanh Tan. Hoang Ba vi hanh tu nui Tan, song Da den vung Muong Bi tham dan gian duoc nhan dan vung Muong Bi don tiep tu te, chu dao. Cam kich truoc tam long ay, ba da chi day cho nguoi dan noi nay cach lam ruong hai vu, cham soc lua tot boi boi, day bao dan lang cac an o… Sau do, ba ra bo suoi xom Lo bay ve troi.

Cung theo truyen thuyet, Tan Vien Son Thanh la con re cung Hung Vuong thu 18 da cung hai em ho la Cao Son Dai Vuong va Quy Minh Dai Vuong hop suc thien ha giup vua Hung chong giac ngoai xam. Sau chien thang vua ban thuong cong lao cho Tan Vien Son Thanh la Nhac Phu kiem Thuong Dang Than; Cao Son Dai Vuong la Ta Kien Than; Quy Minh Dai Vuong la Huu Kien Than.

Theo su tich, o vung Ba Vi (Son Tay), vung song Tich Giang va cac vung Muong co deu tho Thanh Tan Vien (nguoi Muong Hoa Binh goi la Thanh Dan). Cac trieu dai phong kien Viet Nam phong my deu goi la “Thuong Dang Than”. Cung nhu dong bao Muong o cac vung khac, dong bao Muong o vung Muong Bi (Tan Lac) da tho vong hon Quoc Mau Hoang Ba va Tam vi Tan Vien Son Thanh.

Thong thuong, xa duoc chon dang cai se chiu trach nhiem chuan bi mot con trau to danh vao viec te than va se duoc xa thit de tiep dai toan bo nhung nguoi dan trong vung den du hoi.

Do te gom co thit trau, xoi trang va dac biet la mot con hoang san duoc trong thoi gian chuan bi le hoi (doi khi duoc thay bang bo). Thay te xuong len nhung loi van khan co, cau cho mua mang tot tuoi, mua thuan gio hoa, nhan dan an thai.

Tiep theo la le ruoc kieu Thanh tu den ra bai hoi va ruoc tro ve den. Dam ruoc duoc to chuc long trong voi co quat, do nghi truong cung cac vi cao nien, cac vi thay te va toan the nguoi dan trong vung.

Mot dac diem doc dao cua le hoi Khai ha Muong Bi la tuc tu sua muong Lo. Day la con muong dam nhiem viec tuoi tieu cho toan vung, co vai tro het suc quan trong voi nen nong nghiep. Theo quy dinh, moi gia dinh trong vung deu cu mot nguoi tham gia vao cong viec chung nhu: nao vet long muong, luu thong dong chay.

Trong tieng chieng ron ra, thuc giuc cua cac giap, moi nguoi deu hang say lam viec cho toi khi con muong duoc tu sua xong. Moi nguoi nghi tay, cung dung com va thit te duoc chia, say sua voi men ruou can, chuan bi cho phan hoi.

Phan hoi voi nhung tro choi dan gian (ban no, keo co, danh cu, danh mang…), van nghe dan gian (thi xac bua, hat doi…) va am thuc dan toc doc dao.

Tren bai dat rong, cac chang trai, co gai va tham chi la tre em cung vao tham gia thi ban no. Nhung canh no giuong cang bat day tanh tach, nhung mui ten lao vun vut, nhung trang phao tay vang len ron ra va tieng cong bao hieu thang cuoc nhu tai hien lai tinh than thuong vo, bao ve que huong cua mien dat nay.

Ben kia bai la hoi thi nem con va hat trao duyen khoi dau cho nhung tinh yeu doi lua. Phia xa la hoi danh cu soi dong voi nhung con quay to bang qua buoi non… Trong giai dieu xac bua ngan nga, cac cuoc thi va tro choi dan gian duoc dien ra rat soi dong.

Thong qua nghi le nay, nguoi dan bay to long kinh trong toi cac vi than, cau mot nam mua thuan gioa hoa, cuoc song am no, hanh phuc, que huong giau dep. Day cung la dip gap go, giao luu that chat tinh doan ket, tinh than cong dong, bao ton ban sac van hoa dan toc.

Tim tren Google

  • Hoa Binh Traditional festival
  • festival in Hoa Binh
  • festival in Moc Chau
Hoa Binh Traditional festival
1 (1 đánh giá)

HB Recent Posts