Dak Lak Traditional festival

Thích thì click đi

Cung Phuot – Buon Ma Thuot – Dak Lak co nhieu truyen thong van hoa kha da dang cua nhieu dan toc mang dam ban sac rieng. Neu dung dip, du khach se duoc tham du nhung le hoi doc dao con nguyen chat dan gian. Trong ke hoi, ca buon lang cam tay nhau nhay mua xung quanh dong lua theo nhip cong, chieng.

Bai cung chu de :

Le hoi dua voi

Dua voi la mot trong nhung net van hoa truyen thong cua nguoi Tay Nguyen duoc to chuc vao thang 3 duong lich voi hai nam mot lan, Buon Don la cai noi cua viec san bat va thuan duong voi rung, vi the le hoi thuong duoc to chuc o day.

Nhung dan voi tu cac buon xa, gan keo ve du hoi rat nao nhiet. San dua la mot bai dat rong chieu dai khoang 400 – 500m, chieu rong du cho 30 con voi dung xep hang.

Den gio chuan bi vao cuoc dua, cac nai voi cho voi dung xep hang ngay ngan o diem xuat phat. Sau mot hoi tu va cat len vang day ca nui rung thi cung la luc cac chu voi tien thang ve phia truoc trong tieng cong chieng va tieng ho reo co vu cua moi nguoi. Cuoc dua duoc tien hanh duoi su dieu khien cua cac nai voi duoi nhieu hinh thuc thi nhu: voi chay toc do, voi keo cay, voi nem go, voi boi vuot song, voi da bong,… Sau cuoc thi tat ca cac “van dong vien voi” deu duoc thuong mia chuoi… Rieng chu voi thang cuoc deo mot vong nguyet que va duoc thuong rat nhieu thuc an ngon.

Le dam trau cua nguoi Bana

Vao khoang thang Chap den thang 3 am lich, nguoi Banar o Tay Nguyen lai mo le hoi dam trau, goi la Koh Kpo hoac Groong Kpo Tonoi, de vui don nam moi, mung suc khoe moi nguoi va cau chuc mua mang tuoi tot.

Theo tuc le cua dan Banar, Jrai, hang nam dan lang to chuc mot lan hoi dam trau tai nha rong, moi phi ton trong ngay hoi do dan lang dong gop lai. Nguoi chu tri ngay hoi la gia lang, dung gan cot buoc trau. Thanh nien nam nu dang chieng, cong, mua dung sau lung gia lang. Nhung thanh nien co nhiem vu danh trong, chieng, cong trong ngay hoi, dau chit khan do, mac ao (loai ao ngay le danh cho con trai), dong kho. Nu thanh nien mac ao phia, vay koteh (loai ao, mac ngay hoi cua con gai). Cac gia lang va trai trang chon bai dat rong, bang phang, khong xa buon lang de moi than linh ve chung kien. Gung gom cay neu, cot buoc trau va cac cot de trang tri. Cay neu bang tre vut thang dung o giua. Mot cot chinh bang cay Pleng hay cay Xmuon chon vung de buoc trau. Quanh cay neu nguoi ta trong tu 4 – 8 tru go tron cao 2 – 3 met, duong kinh gia nua gang tay, ke trang tri cac khoang voi gam mau manh nhu xanh, do, den, trang. Cac tru go bo tri khoang cach deu nhau theo hinh hoa thi doi xung, tren buoc noi cac doan day rung tao the lien hoan, vung chac. Tren ngon neu co nhung thanh ngang toa ra 4 phia, moi dau thanh co vong tre nhu mat troi. Nhung doan day tet, nhung tam giac dan bang lat tre, nhung chum ong chien gio… lung lang duoi cac vong mat troi. Tren cao nua, gan cho tui thieng tuong trung cho tri tue va suc manh la hinh anh cach dieu cua chim Kring (dai bang) tuong trung cho su gia cua hanh phuc.

Le hoi dien ra trong 3 ngay dem. Vi toc truong, thay cung hoac gia lang lam chu le hien te. Het ngay thu nhat, sang ngay thu hai, mot dan chieng 8, 10, 12 chieng dong tau len giai dieu tram hung cung voi trong lon Bnung. Nhung trai trang trong lang coi tran, dong kho, tay cam gay mua Ko-tech, gianh rieng cho le hoi dam trau. Nhung thanh nien khoe manh, dau chit khan do, tay cam chien guom sang loang lao ra, vua mua vu khi, vua di vong tron de lua dip dam trau.

Sau cuoc nhay mua, ho bat dau dam trau. Khi con trau da tat tho, thay cung mang chien noi dong nho den hung huyet trau hoa voi ruou, bo phan dao kiem tiep tuc xe thit trau, lam thit trau xong, ho chia deu cho tung bep trong buon lang. Mot phan thit trau se duoc danh lai de uong ruou chung tai nha rong.Thit trau duoc xe ra, chia deu cho cac bep trong buon.Thit trau cung Giang bay rieng thanh 5 nhom tren ban tho va duoc vau ruou tiet trau. Buong gan trau duoc chia nho cho trai lang an de tang them suc manh. Cuoc vui mua hat van tiep tuc quanh dong lua. Nguoi gia thi uong ruou, hat H’mon, trai gai chua vo, chua chong tim den nhau, nhay mua cho den khi tan ngon lua, den luc mat troi moc…Nhung ngay o le hoi dam trau, cung la nhung ngay hoi cua nghe thuat cong chieng, vi nhieu nha dem bo cong chieng cua minh toi tham du. Le hoi dam trau nhu bao tang song dong ve net van hoa dan gian cua nguoi Banar, lam phong phu them sac thai van hoa cua dan toc Viet Nam.

Le cung lua sap tro bong cua dong bao E De

Thay cung doc loi cung truoc su chung kien cua dan lang
Le vat cung

Day la nhom le nghi nong nghiep phan anh net dep van hoa truyen thong cua dong bao dan toc E de o huyen Krong Bong voi uoc muon mong cac than linh phu ho cho lua tro bong deu, dai, day hat va dat nang suat cao. De thuc hien nghi le nay le vat cung gom 4 che ruou can, 2 con ga trong do co 1 con ga long trang, 2 con heo. Thoi gian tien hanh le cung keo dai trong 2 gio.

Le bo ma

Nha mo cua nguoi Tay Nguyen

Nguoi dan Tay Nguyen khong co tuc tho cung to tien nen khi nguoi chet duoc mot nam hay den ba nam thi nguoi than trong gia dinh lam le bo ma. Ngoi mo duoc xay cat ky luong, dung len mot ngoi nha dep de che mua che nang, quanh mo duoc trang tri bang cac tuong go co hang rao xung quanh.

Nguoi E de cung co quan niem rieng ve luan hoi vong doi cua moi con nguoi, tu do no anh huong den quan niem va su song va cai chet, ve quan niem mau mu, cong dong. Do la quan niem con nguoi sau khi chet phai qua le bo ma thi hon cua nguoi chet moi ve voi the gioi to tien. Sau khi hon phai qua 7 lan chet nua moi bien thanh giot suong mang linh hon to tien tro lai the gioi tren mat dat dau thai vao dua tre. Vi vay, doi voi nguoi E de, le bo ma la dip vui mung de hon nguoi chet con quan quanh nguoi song, som tro thanh giot suong de dau thai lai thanh nguoi. Hon nguoi chet dau thai vao dua tre so sinh, mang hon va ten to tien, dam bao tinh truong ton va ben vung cua cong dong huyet toc.

Le bo ma la mot trong nhung le quan trong cua nguoi E de. Thoi gian bo ma tuy thuoc vao dieu kien kinh te cua than nhan nguoi chet, nghia la luc nao co du trau bo, ruou thit. Chu xuong cua le bo ma la mot gia dinh, mot dong ho hay co khi ca buon. Nha giau, dong ho lon thi giet nhieu trau bo, buoc nhieu che ruou. Nha ngheo thi phai co du ruou thit de cung cap an uong va phan chia cho nguoi du le.

Nghi thuc chinh cua le bo ma dien ra o khoang dat rong cua nghia dia. Bo duc duoc xe thit ngay tai do, ruou can duoc buoc thanh hang, ban cung duoc dung bang tre, nua, tren do bay do cung cho linh hon nguoi chet. do cung gom mot chen com trang, mot chen thit song thai nho co tron tiet cua con vat vua bi giet cung voi mot mau duoi, mot chiec xuong dau va bau ruou duoc hut ra tu che ruou…

Thuc chat cua le bo ma la su tuyen bo doan tuyet cua nguoi song va nguoi chet. Sau le nay, linh hon nguoi chet se sieu thoat chuyen sang kiep khac va mo nguoi chet tro nen vo chu.

Le cuoi cho voi cua dan toc M’nong

Nguoi M’nong khong thich cho voi de, co le vi truoc day voi con co san trong rung, chi can di san bat ve thuan duong. Cho nen viec voi duc va voi cai “quan he” voi nhau co con phai kieng cu, la vi pham luat. Neu chung da lo voi nhau roi thi chu voi phai lam le cho voi.

Khi biet con voi cai cua minh co mang, chu voi mang mot to gao, mot cay den cay va mot cay kreo (dui moc) den nha voi duc trinh bay. Sau khi ban bac, hai ben luong tinh thong cam voi nhau va thong nhat tien hanh “le cuoi”. Chu voi duc mang mot lon, mot choe ruou, mot to gao, mot cay den cay va mot cay kreo den nha chu voi cai de xin cuoi. Hai nha giet heo, lay huyet heo hoa nuoc ruou dau phet vao ban tho (kuat), da bep, cot nha va cua ra vao, bao cho to tien ong ba, than da bep, den uong ruou an thit, phu ho cho gia dinh, dung de cho ma xau loi dung lam hai buon lang. Sau do hai chu voi vua phet huyet heo vao che ruou vua khan vai, cau chuc cho doi voi va moi nguoi binh yen, hanh phuc. Le nghi nay tien hanh xong thi chu voi cai mang com nep den nha chu voi duc lam mot le cung khac. Hon le cu hanh giong nhu o nha voi cai.

Day la mot le nghi trong vo so nhung le nghi cung than voi cua dan toc M’nong. Le cuoi nay the hien cu xu va tinh cam cua dong bao cho con voi chang khac nao mot thanh vien thuc thu cua cong dong.

Le cung cat nga voi cua nguoi M’Nong

Mot cap nga co the doi duoc mot chu voi con

Nguoi M’nong thich nuoi voi duc hon voi cai. Tuong rang nuoi voi cai de ra voi con, nhung theo phong tuc, dong bao rat kieng cu khi voi cai de. Nuoi voi duc cat duoc nga, vai ba nam cat duoc cap nga, mot cap nga doi duoc mot con voi con. Mot doi voi duc cat duoc hang chuc lan nga, co the cho chu nhieu cua cai, doi lay nhieu con voi. Chua ke no con tham gia di san bat voi rung va van chuyen giup thay suc nguoi. Mot cong dung nua cua nga voi la dung lam do trang suc. Nhieu dan toc o Tay Nguyen rat thich deo bong tai nga voi, pho bien nhat la nguoi M’nong. Ma, Xtieng…

Khi cat nga voi phai lam le cung xin phep than Nguach Ngual, day la vi than linh thieng cai quan loai voi theo tin nguong cua nguoi M’nong. Le nghi cung cat nga voi cung kha ruom ra, chu dao. Le nghi duoc tien hanh nhu sau: Buoi chieu hom truoc ngay cat nga voi, chu lay mot bat gao, dot mot cay den sap ong khan noi dau con voi de xin cat nga. Nguoi cung vua doc loi khan vua boc nam gao ray len tren ngon den sap. Neu hat gao dinh dung dung tren den sap den 3 lan tuc la voi “dong y” cho nga, con khong dinh hat nao, hoac co dinh nhung hat gao nam ngang, nam nghieng thi khong duoc. Khi duoc roi, chu voi lay soi chi buoc vao nga con voi de toi hom do con voi tu dieu chinh dinh muc cat dai ngan den dau thi moi cat den do. Nguoi cat nga voi cung phai co nghe, neu cua cat au ta, khong dung ky thuat se lam long nga, bi hu va khong moc ra nua. Cat nga xong phai cung ta than voi mot con lon, mot che ruou, trau cau, thuoc, com nep, chuoi, mia, le cung nay tien hanh nhu le mung voi moi mua. Neu nha nuoi nhieu voi, cat nga vai ba con voi mot luc thi phai cung ta mot con trau.

Nga voi de moc dai khong cat, hai dau nga giap nhau voi rat kho gio voi lay thuc an. Nhung con voi rung thuong be bot chut dau nhon noi nga de cho thoang. Neu voi nha nuoi, tu nhien nga bi gay o giua hoac sat moi thi nguoi ta cho la co chuyen, gia dinh chu voi phai cung lon hoac trau.

Le cung ben nuoc cua dan toc E de

Thay cung tien hanh cac nghi thuc truyen thong

Mot trong nhung phong tuc tap quan lau doi nhat cua dong bao dan toc E de la Le cung Ben nuoc. Le cung duoc to chuc hang nam sau mua thu hoach voi muc dich cung ta than nuoc da dem lai nhung may man trong nam cu va cau mua thuan gio hoa, mua mang boi thu, cuoc song am no hanh phuc. Day cung la mot trong nhung hinh thuc sinh hoat van hoa cong dong mang nhieu y nghia tich cuc trong doi song tam linh cua dong bao dan toc E de.

Le cung ben nuoc dien ra trong khong khi linh thieng, trang trong. Thay cung se la nguoi chu tri le cung voi mam do cung la thit lon, ga va quan trong nhat la mot chau tiet loang. Thay cung doc loi khan cau mong than nuoc mang nuoc, nguon suc song quan trong nhat den cho buon lang. Sau khi lam thu tuc cung xong o ben nuoc nhung bau nuoc mat ngot duoc nhung nguoi con cua buon lang gui ve nha. Trong khi do mot doan nguoi se theo nguoi chu le di den cau thang tung nha, hat cau cung va ruoi tiet vao chan cau thang de cau may cho nha chu… Sau do ca buon lang lai quay quan ben nhau de an tiec, uong ruou can va nhay mua trong khong khi cua le hoi voi am vang ron rang cua cong chieng Tay Nguyen – mot di san van hoa phi vat the cua nhan loai.

Le an com moi cua dan toc E De

Ngay mua (Anh – Xom Nhiep Anh)

Theo cac gia lang thi Le an com moi cua nguoi Ede dien ra nhu sau:  Khi lua tren ray da duoc gui ve do day cac kho lua, chu nha bat tay vao viec to chuc le cung com moi. Le khong to chuc cho toan buon mot luc, ma lan luot tung nha. Phu nu lo viec bep nuc, nau nuong. Dan ong thi lo ruou can, chuan bi heo, ga de giet thit; vao rung chat cay, deo cot gong de buoc che ruou can; di moi khach, ho hang tu cac buon gan xa. Con trai lo chat cui, con gai lo gia gao; tieng chay trong buon vong len tu sang som den luc mat troi lan. Dam tre con hao huc choi dua, hoac vay quanh cac phu nu dang sua soan nhung ao, vay, kho dep, nhung tam chan den, do ruc ro dung cho ngay le. Neu gia chu la truong toc, thi ho hang trong buon phai mang them do cung den dong gop. Khi moi viec da chuan bi day du, cot gong da dung, cac che ruou da buoc, chieng Ana, chieng Sar da treo len xa nha; nuoc tu suoi da dem ve do day cac noi nam, noi muoi; heo da mo, ga da thui, cac le vat da bay ra o san nha… Thay cung trong bo le phuc chinh te buoc ra, hut ruou can vao mot cai bat hoa voi tiet heo, tran trong moi nu chu nhan cao tuoi nhat ngoi truoc mam, chan dat len luoi riu nhan le. Tieng chieng voi nhip dieu vua tram hung, vua nao nuc noi len. Thay cung doc loi khan nguyen to long biet on cac than: O Yang phia dong, Yang phia tay, Yang may, Yang dat… Nay lua da suot ve, heo duc da mo, ruou da day che… Xin moi cac Yang hay cam can ruou, an mieng thit heo, bat com moi dau mua. Mong Yang cho mua mua sau lua ngoai ray sai bong, may hat, den ky thu hoach day gui, ngap kho… . Khan xong, thay di vay ruou chuc phuc noi bep lua, dan chieng, cau thang, kho lua. Tiep theo phan nghi le, bat dau cuoc tiec vui. Ong ba, cha me trong buon, khach khua xa gan, ban be an uong no say, tu nhien, thoai mai. Nguoi nu chu nha duoc moi vit can ruou dau tien, roi lan luot nguoi gia, nguoi tre, trong ho truoc, trong buon sau… Moi nguoi vua an uong, vua vui choi, ca hat cho den khi ai khong thich nua thi ve va duoc gia chu trao tay moi nguoi mot goi thit nho nhu de cung chia deu su may man cho moi nguoi. Nguoi o lai duoc moi noi tay tren can ruou, nghe chieng, nghe hat Aray. Ve khuya, mot gia lang hay nghe nhan trong buon duoc moi ke Khan. Giong ke cua nghe nhan khi tram hung nhu dong song chay ben vach nui, luc don dap, o at nhu bang qua thac ghenh hiem tro, khi tham thi nhu gio thoang, luc nhe nhang nhu tieng la roi giua rung khuya thu hut long nguoi. Cu the, le an com moi keo dai tu nha nay sang nha khac.

Le an com moi cua nguoi Ede mang dam net dau an cua tuc an nam, uong thang, nhan ha trong khong khi mua xuan nui rung. Ho vui say thoa thich, ca hat thau dem, de roi sau do lai hang hai chuan bi cho mua trong tia moi voi nhieu hy vong moi.

Le hoi cong chieng

Cong chieng khong chi de giao luu voi than linh, thong tin den moi nguoi trong buon lang, ma con la tam hon cua nguoi Tay Nguyen day tru tinh va khat vong yeu cuoc song. Cong chieng Tay Nguyen bao gio cung co bo, moi dan toc co mot bo chieng khac nhau, dan chieng E de co tu 7-10 chiec. Chi can nghe am dieu la biet ngay noi do co viec gi dang dien ra, chieng bo ma cham cham nhu tiec thuong; chieng dam cuoi ron rang; chieng cung bai trang trong ngan nga… Cong chieng da tro nen than quen trong cuoc song cua dong bao dan toc. Khong gian van hoa Cong Chieng Tay Nguyen da duoc UNESCO cong nhan la di san truyen khau va phi vat the nhan loai (25-11-2005).

Le cung suc khoe cho voi

Thay cung thay mat dan lang moi Yang, cac vi than chung kien

Trong le cung suc khoe cho voi, thay cung duoc moi phai la thay cung gioi, co uy tin va am hieu tap tuc cua dong bao. Thay cung cung voi cac nai voi trong buon den nha chu voi chuan bi le vat, cung an va uong ruou voi gia dinh. Le cung duoc coi la sang trong va tuom tat khi gia chu lam trau an mung, binh thuong la heo, neu khong cung phai la ga… tuy thuoc vao gia canh cua chu voi. Cac le vat bat buoc di kem la ruou can it nhat 3 che, 1 chen gao co gan den sap ong, 1 chen com, 1 bau nuoc, mot vai dia long lon…

Voi vet tiet lon tren voi, chu voi da duoc cac vi than chung kien va ban suc khoe

Le cung suc khoe cho voi mang nhieu y nghia tot dep, the hien long yeu thuong quy trong cua con nguoi doi voi vat nuoi co gia tri va qua do nhan nhu moi nguoi hay cham soc va bao ve dan voi. Le cung suc khoe cho Voi mang dam ban sac van hoa dan toc tai cho can duoc gin giu, bao ton va phat huy.

Tim tren Google :

  • le hoi o dak lak
  • le hoi tai dak lak
  • le hoi dua voi
  • le hoi tay nguyen
  • le hoi o buon ma thuot
  • le hoi dac sac tai Dak Lak
Nếu thích hãy đánh giá 5 sao cho bài viết nhé bạn 😉

Dak Lak Recent Posts