Best Food in Yen Bai, Vietnam

Thích thì click đi

Cung Phuot – Lieu cac phuot thu khi toi Yen Bai da biet toi nhung mon ngon noi day ? Cung Phuot xin gioi thieu toi cac ban mot so mon an ngon va dac san cua manh dat Yen Bai de neu co dip du lich toi day cac ban se danh thoi gian thuong thuc nhe.

©Ban quyen hinh anh : Trong bai viet co su dung mot so hinh anh duoc tim kiem thong qua cong cu Google Image cua cac tac gia Huu Nguien, Thieu Quang, hachi8 va mot so tac gia chua ro ten nham minh hoa ro hon cho noi dung bai viet. Ban quyen nhung hinh anh nay thuoc ve tac gia. Chinh sach cua Cung Phuot ve ban quyen hinh anh cac ban co the theo doi tai day.

Cac bai lien quan :

Nep Tu Le

Com nep Tu Le

“Nep Tu Le, te Muong Lo” cau ca dao cua dan toc Thai ay tu lau khong chi duoc truyen tung khap vung Tay Bac, ma huong vi doc dao cua giong gao quy ay con bay xa khap moi vung dat nuoc. Dac biet la nep Tan La Tu Le (Van Chan – Yen Bai). Vay dau la nhung net dac trung cua giong nep qui ay, de roi ai da mot lan co duyen may duoc thuong thuc cu nho mai huong vi dam da thom diu day suc quyen ru, nho mai mot vung dat, mot vung nguoi.

Voi nhung du khach da tung den Tu Le duoc thuong thuc cac mon an duoc che bien tu gao nep Tu Le nhu: Com, chao com vit, xoi nep ngu sac, com lam… duoc cac co gai Thai thoi hon, nhap chen ruou nep Tu le do nhung doi tay nga moi lang lang trong tieng “Khap moi lau” – Hat moi ruou, say trong dieu xoe nong hau moi tham hon cai hon cua xu Thai va y nghia sau xa cua cau ca:

“Muong Lo gao trang nuoc trong

 Ai di den do long khong muon ve”

Xoi ngu sac

Xoi ngu sac hoi tu duoc nhung gia tri truyen thong va hien dai, mang y nghia ve quan niem vu tru, triet ly am duong va y nghia nhan sinh cao dep. Khau cam lanh la com xoi mau do tuong trung cho khat vong. Khau cam lam la com xoi mau tim tuong trung cho trai dat tru phu. Khau cam huong la com xoi mau vang tuong cho su no am day du. Khau khieu la com xoi mau xanh tuong trung cho mau xanh cua nui rung Tay Bac. Khau non la com xoi mau trang tuong trung cho tinh yeu trong trang thuy chung.

De co xoi ngon, thom deo nguoi lam nghe phai tuan thu nghiem ngat theo cac quy trinh tu khau chon la nhuom mau den viec do xoi. Nguyen lieu de nau xoi phai la gao nep Tu Le hat to, trong, mot loai nep thom ngon va noi tieng nhat vung. Bon loai la rung dung de nhuom cac mau xanh – do – tim – vang duoc nguoi dan lua chon ky luong, la khong duoc qua non hay qua gia. Sau do rua sach nau voi nuoc lay tu suoi nguon o xa Tu Le. Khi da co nuoc mau, gao nep duoc cho vao ngam khoang 10 tieng roi vot de rao nuoc. Gao rao nuoc se duoc do trong cho xoi truyen thong cua dong bao goi la Mo Lung – Tay Lung. Cho xoi hinh bau duc bang than cay co hoac go thom duoc got deo de thung hai dau, dau tren co nap day, dau duoi lot bang phen nua, moi cho xoi duoc hon 1kg gao. Qua trinh do xoi lua phai deu, duom than. Xoi chin deo, thom dam, du nong hay nguoi nam chat tay cung khong dinh.

Xoi chin duoc dom vao dia hoac trinh bay theo tung y tuong khac nhau voi 5 mau xanhdotimvang trang. Nam mau duoc ghep tren mot mam xoi hinh canh hoa ban thi tuong trung cho thuyet am duong Ngu hanh, dong thoi the hien khat vong yeu thuong, tinh yeu son sat thuy chung, long yeu me kinh cha cua dong bao dan toc Thai Tay Bac.

Mat ong nhan Van Chan

Cuoi thang Tu, tu thanh pho Yen Bai bau troi nang nuoc tu sau tet khien ca vung day am uot va nom nhung vuot qua deo Ach, nang bung len lam long nguoi ron ra. O kia! Hoa nhan da no ro doc quoc lo 32, ong lay mat mua nay du mat ngot… Voi dien tich hang ngan ha trong nhan, khu vuc Van Chan, Nghia Lo la dia diem kha ly tuong de thuong thuc huong vi mat ong nhan.

Tao meo, vi thuoc cho suc khoe

Vung nui mien Tay Yen Bai khong chi noi tieng voi tang tang, lop lop ruong bac thang da duoc xep hang danh thang quoc gia, voi nhung tro choi dan gian dam da ban sac dan toc, nhung dieu xoe cua nhung co gai Thai, nhung dieu khen cua cac chang trai Mong hay che Shan tuyet suoi Giang song sanh, ma noi day con noi tieng voi mot loai qua rung vua mang huong vi dam da vua la vi thuoc quy cho suc khoe do chinh la Son tra (ten goi khac la qua Tao meo).

Son tra la mot loai cay rat khoe, phat trien tu nhien tren nhung canh rung, cung co the song o khe nui, noi kho han, thieu dat, canh co nhieu gai sac, chieu cao trung binh 7 – 10m, than go, tan la rong. Son tra ra hoa vao cuoi mua xuan (thang 3 – 4) va cho thu hai qua vao mua thu. Thang 9, thang 10 la thang qua son tra chin ro. Nhung qua son tra ngon la nhung qua nho, co mau hong trang hoac vang trong, hoi det, khi got khong co cam giac sit tay, khi an tao co vi ngot, gion, hoi chua va chan chat (vi vay co noi con goi la qua chua chat) voi mui thom hap dan.

Son tra co the lam thanh nhieu mon ngon nhu: o mai son tra, ruou son tra, nuoc giai khat tu qua Son tra ngam duong, v.v… Dac biet hon loai qua nay con co tinh nang ky dieu trong y hoc. Doi voi dong y son tra co vi chua hoi chat, ngot diu, co tinh am la mot vi thuoc quy co tac dung tieu thuc, chua day bung: dung son tra kho 30g, sac lay nuoc uong thay tra trong ngay, uong 2 – 3 ngay. Chua gan nhiem mo: Moi ngay an 5-7 qua son tra, hoac dung 10-15 qua sac nuoc uong. Son tra con co tac dung chua  o chua, cam tieu chay, tieu duong, giup ha mo mau, gian dong mach vanh, cai thien suc co bop cua tim. Ngoai ra o qua son tra hat va ruot con co nhieu tinh nang nhu giam beo, ha huyet ap, chua mat ngu, an than, can bang sinh ly va phong chong tich cuc cac bien chung do tang huyet ap gay ra…de tri huyet ap cao, phong bien chung: Dung son tra sao den 12g, thao quyet minh 12g, hoa cuc trang 9g, ba thu say kho tan nho ham voi nuoc soi trong binh kin, sau 20 phut la dung duoc. Uong thay tra trong ngay.

Ngoai  nhung tinh nang tren thi son tra ngam ruou cung co tac dung rat tot va la dac san cua nui rung Yen Bai. Nhung qua son tra duoc chon de ngam ruou la loai qua nho, hoi det, vo co mau phot hong, mau trang hoac vang trong. Khi da chon duoc nhung qua son tra ngon dem rua sach, de rao, phoi qua nang, sau do thai lat mong  theo chieu ngang qua, ngam voi duong. Son tra duoc ngam duong khoang 3 den 6 thang thi chat het nuoc duong roi do ruou vao ngam. Son tra duoc ngam qua duong khi ngam ruou se ngon hon, ruou ngam du 100 ngay la co the dung duoc luc nay ruou co mau vang ong song sanh, mui thom dac trung, uong em khong co cam giac dau dau. Uong dieu do voi lieu luong thich hop con co tac dung an than, de ngu, tieu hoa tot, dep da, giai doc, tot cho he tim mach. Chinh vi vay qua son tra duoc dung nhieu trong cac vi thuoc boi bo tinh than va che thanh ruou vang khai vi duoc nhieu nguoi ua thich. Son tra cung duoc dung de giai khat mat va bo trong mua he. Qua son tra rua sach de rao, cat hai dau, bo tu, de nguyen hot cho duong vao ngam. Sau 3 den 6 thang nuoc cot se co mau vang song sanh, vi ngot diu pha uong cam giac giong nhu vang, co vi chua, chat chat, ngot va mui thom dac trung. Nuoc son tra co tac dung giai nhiet, kich thich tieu hoa, giup an ngon mieng. Son tra cung duoc dung de muoi an soi. Son tra muoi voi duong, muoi va ot thanh mot mon vua co vi cay, man, ngot, gion va mui thom rieng co cua loai qua nay. Cung vi co nhieu tinh nang nhu vay nen son tra da tro thanh mot loai dac san cua nui rung Yen Bai va duoc nhieu khach du lich trong va ngoai nuoc biet den tim mua ve lam qua cho ban be va nguoi than.

Lap xuong Yen Bai

Co the noi, lam lap xuong (lap suon) la bi quyet cua nguoi co nghe, van thit ba chi thai nho, bot canh, hat tieu, mat ong, duong, ruou trang…. nhung cho cai nao truoc, cai nao sau, thoi gian tam uop la bao nhieu thi phai hoc. Lam lap xuong (lap suon) phai can than chu y den thoi gian tam uop, chu y den khau cui lua, khong duoc dun to, khong duoc de tat bep trong giai doan thit len men… neu khong lap xuong (lap suon) de bi chua, nhanh bi oi, thoi sau nay.

Nhien lieu de say thit va lap xuong (lap suon) cung khong don gian, phai la than hoa, ba mia, vo trau, la que tuoi, neu la cui thi phai la than cay que, la than tuoi cang tot. Theo giai thich cua nguoi lam nghe lap xuong (lap suon) thi nhieu nguoi tham re say bang than to ong, rat doc hai; cui thi co rat nhieu loai go chua cac chat doc, khoi doc ap vao thit se co hai, nhat la gay dau bung. Vi the nhat thiet phai than hoa, hoac cui que.

Che bien mon an tu lap xuong (lap suon) rat don gian, chi can rua cho sach, thai vat (mieng thai day 0,3 den 0,5cm) roi cho vao ran qua la duoc.

Ruou thoc La Pan Tan

Xa La Pan Tan nam cach thi tran Mu Cang Chai tam 26km, muon den phai di xe doc quoc lo 32 nam cheo leo ngang suon nui den nga ba Kim, roi tu do lai ngoat vao them tam 7km duong nui nua thi moi vao duoc trung tam xa. Day la mot trong nhung dia danh da duoc xep hang danh thang quoc gia ve ruong bac thang. Den day, vua de chiem nguong canh dep thien nhien, vua de thuong thuc mot loai ruou thom ngon co tieng cua dong bao dan toc Mong noi day – dac san ruou thoc.

Theo cac gia lang nguoi Mong xa La Pan Tan ke lai, thi tu lau lam roi da thay nguoi Mong lam thu ruou thoc quy nay. Ruou thi nha ai cung nhieu, nhung khach phai quy lam thi nguoi Mong moi moi uong. Ma da uong thi phai uong bang bat, uong cho bang het ruou trong nha thi thoi. Chu nha “chao co” voi khach bang hai bat ruou, khach cung phai dap le bang hai bat. Uong xong mat cuoi pho lo, roi bat tay nhau, roi lai uong tiep. Uong cho say den do khong biet gi nua, roi ca chu lan khach om nhau nam ngu duoi san dat trai rom. Khach quy cua nguoi Mong thi phai nhu the.

Duoc cai ruou nguoi Mong uong say khong bao gio bi dau dau nhu thu ruou Vodka hay cuoc lui pha thuoc sau o duoi xuoi. Dem uong say sang ra nguoi tinh tao nhu vua trai qua mot giac ngu. Ruou thoc La Pan Tan ngon noi tieng den noi hang nam Tet den, nhieu nguoi o duoi Ha Noi ki cong phong ca o to len mua vai chuc lit ve vua uong vua di tang. Gia mot lit chi vao khoang 30 nghin dong, khong nhieu, nhung cung la mot nguon tang thu nhap cho nguoi La Pan Tan.

Muon co duoc loai ruou thanh pham ngon thi ngoai viec lua chon duoc loai thoc nuong ngon (nguyen lieu chinh de nau ruou) con phai co them mot so cac nguyen lieu khong the thieu khac la men la gia truyen va nuoc nguon tinh khiet lay tu trong cac khe nui da mang ve. Hien tai, qua trinh san xuat ruou thoc cua nguoi Mong xa La Pan Tan van hoan toan tuan thu theo phuong phap co truyen. Tuc la, thoc nuong sau khi duoc lam sach se khong xat ma de nguyen vo trau cho vao chao gang luoc tren bep lua tu 2 den 3 gio dong ho. Khi thoc da chin se duoc muc ra cho nguoi han roi rac men la tron deu bo vao cac thung. Khoang hai ba ngay sau, khi cac thu trong thung chua bat dau len men thi lai tiep tuc cong doan u tu 7 den 8 ngay roi moi cho vao chung cat thanh ruou.

Cach chung cat ruou thoc cua nguoi Mong noi day gan giong voi cach chung cat ruou gao cua nguoi mien xuoi nhung diem khac biet la o cac dung cu de chung cat. Thong thuong, nguoi Mong La Pan Tan se dat mot chiec chao gang co nuoc len tren bep, roi de mot cai chu cho (giong nhu cai cho do duoc duc tu goc cay go lon) co duong kinh tu 70 – 80cm va chieu cao gan 1 met len ben tren chiec chao, xung quanh vien bit kin bang cam de kin hoi.

Ben trong cai chu cho tiep tuc dat mot cai cha cho (bang go) deo theo hinh cai mang dai thuon nho mot dau dung de dan ruou ra ngoai. Sau khi moi thu da duoc chuan bi xong va lua trong bep cung da duoc noi len, chu nha se lam not cong viec cuoi cung la dat mot cai chao gang co chua nuoc lanh len tren cai chu cho (muc dich de ngung ruou) roi cau khan truoc noi ruou mong cho duoc me ruou ngon.

Cu 50 kg thoc thi chung cat duoc khoang 20 lit ruou. Ruou nau ra co nong do tu 47 den 50 do. Tuy co nong do cao, nhung dieu dac biet la ruou thoc La Pan Tan co vi em say, thom, ngot, de uong chu khong co vi nong, dang nhu ruou o mot so noi khac. Ruou khong gay dau dau, say cung chi co cam giac lang lang, dac biet cang u lau ngay lai cang thom ngon hon…

Mac khen

Mac khen dung dau trong cac loai gia vi cua dong bao dan toc mien nui. Co nguoi goi Mac khen la hat tieu rung va khien ta de lien tuong den cay ho tieu dai moc trong rung nhung khong phai. Mac co nghia la qua, con Khen la mot loai cay than go lon moc trong rung dai ngan.

Cay Mac khen la loai cay dai thuoc ho hoi, co tinh dau va huong thom, tro thanh huyen thoai va lam nen loai gia vi dam da khong the thieu trong bua an dong bao mien Tay Bac. Cay Khen ra hoa vao dip cuoi xuan va dau thanh nhung chum qua nho nhu nhung chum hat rau mui gia. Cuoi he, nguoi ta thu hai Mac khen bang cach leo len cay hai hay dung cau liem keo nhung canh nho co qua roi xuong va buoc lai thanh chum dem phoi nang cho kho hoac treo len gac bep dung dan. Khi dung Mac Khen, nguoi ta but mot nam qua cho vao chiec bat con, chon lay mot vien than cui dang chay duom nhat bo vao bat va lac deu tay de nuong mac khen. Khi thay mui thom ngao ngat bay ra thi gap than ra, khe thoi cho bay het tan than roi dung chuoi dao gia nho hat Mac khen thanh bot de che bien do cham hay lam gia vi cho cac mon an.

Thoi xa xua, khi nhung canh rung dai ngan con che cho ban lang, khi thu rung rong choi va nhung nguoi tho san van dem dem lan loi theo dau con moi, thi Mac khen  nhat quyet khong the thieu trong tui do tho san. Dong bao Thai den cho rang, con thu se duoc Than rung cho song lai sau khi chet. Boi vay, moi khi ban duoc con moi, ho khong bao gio lay bo long. Xa thit con moi ngay giua rung, tho san se dat lai toan bo tim, gan, ruot cua no len tang da va khan voi dai y la : “Thua Than rung, hom nay toi muon mot con vat cua Than. Toi da de lai bo long, xin Than cho no cai vo khac de no lai duoc chay nhay…”. Bai khan xong la luc nhung nguoi di san co quyen thuong thuc phan con lai cua con thu. Va tuc le bat buoc phai an het con moi tai cho da khien viec su dung Mac khen xat vao ben trong, ben ngoai con vat truoc khi nuong tro thanh thong dung.

Mac, theo tieng Thai, co nghia la qua. Nhung con Khen thi khong he co chu gi dong nghia hay ca trong ngon ngu ban dia. Boi vay Mac khen mai mai se la mot ten rieng, tu nhien ton tai nhu chinh ban than nui rung hoang da, bi hiem ma cung qua doi quen thuoc voi con nguoi. Thuc te Mac khen la mot loai cay dai thuoc ho hoi, co tinh dau, khi dom trai se ket thanh nhung chum qua nho li ti, toa huong thom diu. Dong bao Tay bac chi viec len suon nui, tim nhung canh Mac khen chin ve phoi kho roi xoa cho qua roi canh.

Hau nhu khong co bua an nao quan trong cua nguoi Thai lai thieu duoc Mac khen, giong nhu mot dang muoi vung voi nguoi Kinh. Qua Mac khen sau khi thu ve, bac chao rang nong. Tiep do, dua vao gia thanh bot min. Tuy nhien de che ra duoc huong vi thom phuc, chuyen dung an voi xoi nep nuong, con phai qua nhieu cong doan khac. Do la dung ot kho bo hat nuong gion, muoi rang, rau mui tau xat nho rang kho, tat ca deu gia thanh bot min. Sau khi tron deu hon hop tren thi tao thanh Mac khen, mot thu bot mui thom hang hac nhung lai diu nhu vi o mai va phang phat chat nui rung, thom cay nong nan nhu huong hoi, que.

Mac khen khong the thieu duoc trong viec che bien mon Pa Pinh Top

Mac khen thong dung nhat dung de cham xoi nep nuong, thu hoach tu canh dong Tu Le, duoi chan deo Khau Pha, thi chac chan khong co huong vi nao sanh bang. Loai gia vi nay con dung de tam uop, mang lai cho cac mon an cua nguoi Thai nhung huong vi dac biet ma khong dau sanh bang.

Mac khen la mot trong nhung loai gia vi doc dao ma nui rung Tay Bac da ban tang nguoi dan noi day, gop phan lam cho am thuc Viet Nam them phan phong phu. Ai da duoc tung thuong thuc nhung mon an che bien tu gia vi nay chac chan se khong the quen duoc huong vi dac trung cua no ma khong phai o dau cung tim thay duoc.

Muom muom rang Muong Lo

Dua chu muom muom da duoc che bien cong phu, anh mau vang rom len mieng, lap tuc thay ngay duoc cai gion tan nhu com chay Ninh Binh, vua co vi beo ngay nhu lop da ga Dong Cao, lai vua co vi thom nong tua huong lua nep Muong Lo…

Co rat nhieu cach de che bien mon an ngon tu muom muom. Song muom muom rang gion van la dac san duoc nguoi dan noi day ua chuong nhat. De co mon dac san muom muom rang gion thom ngon, truoc tien phai so che muom muom. “Vat canh, be chan, ngat dau, rut ruot” la 4 khau co ban de tao nen hinh hai mot chu muom muom tren ban nhau. Phan con lai cua muom muom sau khi duoc lam sach trong cu ky ky, nan nan chang khac gi cai ken cua tam dau. Xong khau “lam long”, muom muom duoc rua sach, de rao nuoc roi cho vao chao.

Dau tien, muom muom duoc om voi nuoc mang chua (hoac giam gao) tren bep lua liu riu. Can nuoc, cho ngay mo (hoac dau an) vao, dao deu tay tren bep to lua; khi nao nghe tieng no lach tach tuc la muom muom da chin gion, cho bot canh (hoac nuoc mam, hat nem…) vua du cung voi mi chinh, mot chut ot tuoi va dao nhanh tay; cuoi cung, cho la chanh thai chi nho vao, dao deu chin toi la chanh la bac chao ra duoc. Muom muom rang chin co mau vang sam, rat thom.

De chien gion

Thang 7 am lich khi nhan Muong Lo chin ro, mua bo xit nhan da het, nhung con mua rao tu nhien bong nhe di va keo dai ra de buoc vao thang ngau, co non bat dau nhu len cung la luc nhung con de tro nen map map, bong bay, beo ngay va mon de tro thanh mon chu dao trong cac quan. Nguoi ta bat de bang nhieu cach va khong may kho khan nhu dao hang, do nuoc; toi den tre em bat de quanh cac cot den cao ap tai cac tuyen pho Nghia Lo. O day bat de khong kho va vung Muong Lo de rat nhieu nen gia de o cho Muong Lo cung khong dat, khoang 5 den 7 nghin dong mot lang; mot lang de duoc ca dia cho 2 nguoi an.

Truoc tien, dau bep dung keo cat bo nhung cai chan co phan gai sac nhon, tiep do la rut phan ruot va bo tui hoi o gay; thao tac nay lam phai kheo de de con nguyen con. Tiep do, nguoi ta rua de bang nuoc soi hoac nuoc mang chua. Sau do, dem uop voi nuoc mam, tieu, hanh, toi, bot ngot cho tham roi bat dau chien tren chao mo dang soi. Doi den khi de chin vang rum moi vot ra cho vao dia, rac len mot it la chanh thai chi. Neu thich de lan bot thi cho them bot chien vao, tron deu truoc khi chien.

Dieu dac biet khi chien de chi cho mot luong dau an vua phai. Boi le ban than con de da chua rat nhieu dau, neu cho qua tay dau an se tao cam giac beo rat nhanh ngay. Khi chien, han che toi da viec dao di dao lai tranh lam gay cang va than de ma chi nen dung tay hat deu chao voi lua vua phai.

De sau khi chien xong co mau vang ruom va mui thom dac trung cua cac loai gia vi hoa quyen vao nhau. Ban co the ruoi them nuoc ot hoac nuoc mang chua tang phan dam da cho mon an. Mot dia dac san de men da bay ra truoc mat mui thom lung. An phan dau hay phan dui thi gion tan, phan bung thi dai dai, bui bui. De chien gion co the an kem cung coc xanh, xoai xanh, dua chuot, chanh… tao cam giac ngon mieng, dong thoi giam do beo ngay. De men dung de nham bia hay nham ruou deu tuyet.

Banh chung den Muong Lo

Banh duoc dong bao dan toc Thai noi day lam ra voi y nghia the hien long biet on cua con chau doi voi cha ong va dat troi. Mon banh dac san nay khong the thieu tren mam co cung to tien, troi dat moi khi xuan ve.

Nguyen lieu lam banh cua dong bao duoc chon lua ky cang: la dong banh te, kho vua phai, rua sach, lau kho. Gao nep duoc chon phai la nep Tu Le thom ngon, nhan do xanh hoac do nho nhe dai sach vo, khong lan san. Thit lon ngon nhat la thit ba chi, nhieu mo mot chut, thai mong, uop voi gia vi, hat tieu, hanh cu. De tao mau den cho chiec banh, dong bao lay than cay nuc nac tuoc vo, hoac hoa cay vung den dot thanh than, gia min nhu bot, tron lan voi gao nep, dao deu cho den khi gao quyen voi bot than thanh mau den.

Banh chung den phai duoc goi thu cong. Cui de luoc banh phai la cui go to, giu than tot, khi luoc xep banh vao noi, day kin vung. Luc noi banh chua soi thi dun to lua,  khi noi banh da soi giu lua deu, du nhiet de banh chin nhuyen, chin deu, dun tu 6-7 tieng. Khi chin vot ra cho vao chau nuoc rua qua va treo banh thanh tung cap de cho banh khong bi moc. Thuong thuc mot mieng banh, cam nhan duoc huong vi that dac biet, vi thom cua nep, vi ngot, beo cua thit lon vung cao, vi ngay bui cua nhan do xanh, vi la la cua cay rung.

Banh chung den cua nguoi Thai duoc cha truyen, con noi qua nhieu the he. Tet den, an mieng banh chung den, mui gao quyen voi than nuc nac, hoa cay vung den, vi ngot lam nguoi an nhu thuong thuc duoc ca mui co cay, ruong dong, dat troi va thien nhien noi mien Tay Yen Bai.

Rau don Muong Lo

Rau don, (dong bao dan toc Thai goi la phac put) thuoc ho quyet, lon hon cay duong xi, co canh dai, la nho xoe tren dau cay nhu tan mot chiec o rong lon.

Rau don khong co o dong bang, chi co o vung nui – noi bo suoi, bo khe, duoi cac tan rung thap noi co do am uot cao. Doi voi nhieu toc nguoi, rau don la “vua” loai rau, no chang nhung giup cai thien chat luong bua an hang ngay ma con la mon dac san de dai khach trong cac le hoi. Moi lan to chuc le hoi cua gia dinh hay cong dong, nguoi ta tranh thu vao rung hai rau don de che bien thuc an. Vi loai rau nay nhanh bi dap nat nen nguoi ta hai den dau an den do, bao dam rau luon tuoi xanh, chat luong.

Dong bao mien nui sau khi di ray di nuong ve thuong tranh thu hai rau don va mot so loai rau, cu qua rung khac cho vao gui mang ve de che bien mon an cho gia dinh. Nguoi ta khong chi hai nhung chiec canh la hinh voi voi ma con hai them nhung canh non da moc la de che bien thanh nhung mon an thich hop.

Day la mon rau de che bien nhat, co the xao, luoc, nau canh, muoi chua, lam nom … Nguoi ta hai rau don tuoi ve, chon phan mem tuoi non, rua sach bun dat, bui bam, sau do trung so qua nuoc soi va vot ra de rao. Dau thuc vat la loai thich hop nhat de xao rau don.

Doi voi rau don xao, nguoi ta gia dap cu toi, phi thom roi cho rau don vao dao deu nam phut va bac xuong nem duong, bot ngot, tuong ot, hat tieu, nuoc chanh tuoi, lac rang gia nho… Ta se duoc thuong thuc mon an giau chat dinh duong co huong vi thom ngon voi mau xanh muot, vua gion san sat, vua co vi ngot, vi chua chat…

Mon nom rau don luon lam hai long nhung thuc khach kho tinh nhat. Lam mon nom khong kho, rau don duoc lay phan ngon non, cac la banh te, rua sach. Luoc rau bang cach dun nuoc cho that soi, to lua roi bo rau vao, lat len khi nuoc vua soi thi vot ra, de vao ro cho roc nuoc. Luu y khi luoc rau khong day vung noi vi neu day vung rau se mat mau xanh. Luc nay ta chuan bi cac phu gia, do la lac rang tray bo lop vo ngoai gia nho; chanh qua, ot, gung, toi dap nho, mot chut duong, bot canh, mi chinh. Rau don duoc tron deu, nhe tay voi cac loai gia vi va de khoang 5 phut cho ngam roi rac lac rang len tren bay ra dia. De cho them ngon mat co the trang tri bang rau thom, ot qua. Mon nom khi an se cam nhan duoc vi bui cua rau don, mui thom cua cac loai gia vi.

Ngoai ra rau don con che bien duoc cac mon an doc dao khac nhu: rau xoi, rau don xao cung nuoc mang chua, la du du, ca ranh hay rau don luoc… Co the voi nhung vi khach muon an don rung voi huong vi nguyen thuy cua no thi chi can nhat nhung ngon non to mo mang, rua sach cho vao noi nuoc that soi, khi vua chin toi vot ra cho rau khong bi nhu. Dia rau luoc cham voi chen nuoc mam that ngon, cho them vai anh toi gia dap, vai lat ot la cung du hap dan.

Nhung nguoi ken an hon thi co the che bien mon rau don tron tom thit. Dung tom song hoac tom bien tuy y thich cua moi nguoi va thit ba chi xat hat luu uop voi hanh tim bam nho, nuoc mam, bot ngot, tieu tron deu len khoang vai phut. Sau do phi hanh len that thom roi cho tom, thit vao xao chin. Rau don truoc khi tron cung can luoc so qua. Khi tom thit da chin va tham deu gia vi, cho rau vao chao dao deu. Truoc luc mang len ban an, de mon rau rung them hap dan va thom ngon hon, rac len tren be mat it lac rang gia dap.

Voi mon don xao toi hay xao chung voi thit bo, thit lon… thi dung quen rac them it hat mac khen, thu hat thom lung mang huong vi dac trung cua nui rung. Mui thom hang hac cua loai hat nay bam vao tung ngon rau xanh biec, gion gion con vuong chut nhot dong lai noi dau luoi nhu ton them vi thom ngon nguyen so va dam da, khac han nhung loai rau cong nghiep noi pho thi.

Ruoc tom Muong Lo

Tu nguyen lieu tom nom, thit lon than, dau thuc vat va cac loai gia vi cua vung Muong Lo cung voi kinh nghiem truyen thong cua dong bao Tay bac da tao nen huong vi dac trung cua san pham ruoc Tom.

Mon nay khi an kem voi soi ngu sac, com lam ban se that an tuong boi su dam da cua ruoc tom hoa quyen voi huong vi deo thom cua nep Tu Le.  Ruoc tom la mot mon an tuong chung nhu rat don gian va de lam nhung khong phai ai lam theo cong thuc do cung ngon. Moi nguoi, moi vung mien deu co nhung bi quyet rieng tao nen su khac biet trong huong vi cua tung mon an. Ghe tham mien Tay Yen Bai, noi co nhung ban tay kheo leo da che bien mon an nay tu nhung nguyen lieu het suc gan gui de mang lai day du vi ngon den voi nguoi thuong thuc.

Nguyen lieu de lam mon ruoc tom gom: Tom non (tom suoi) boc vo, thit lon (nac vai), dau thuc vat, gia vi. Tom chon con minh may, to deu, rua sach boc vo, bo chi den tren lung va phan dau tom. Cho tom vao coi gia nho. Thit lon bam nho. Sau do cho dau vao chao rang thit chin ky roi cho tom gia nho vao dao deu, cho gia vi them vai giot nuoc mam cho ruoc tom them dam da. Khi rang de lua that nho, liu riu de tom va thit chin deu den khi vua kho la duoc.  Sau khi sao kho de nguoi la co the an duoc.

Mang vau cuon thit

Mang vau thuoc ho tre, than nho khong co gai. Moc o rung hoac tren nui. Hang nam, cu den thang muoi hai, khi mua xuan lay phay, tu duoi lop la hoai muc, mang bat dau doi dat nhu len, lo hai tai nho xiu xanh tham. Mang vau ngon nhat vao thang 12  den khoang giua thang 3, nhung cu mang to, tron va rat ngot. Theo kinh nghiem cua nguoi dan, khi nao co sam thi mang dang nhieu hon, se kho an lam. Hau nhu o khap cac goc cho mien nui deu co thu dac san nay.

Mon mang vau cuon thit khong cau ky, phuc tap, chi can mo rau ram, mot qua trung, thit ba chi va cac loai gia vi nhu muoi, bot ngot… Cong doan dau tien la chon cu to luoc tren bep khoang ba den nam tieng cho do he va de got. Sau khi bo het lop vo gia ben ngoai, nguoi ta dung tay boc nhe lay lop la non. Cong doan nay cung can su kheo leo, neu lo tay de la bi rach, khi cuon thit de bi bung ra ngoai. Con phan cu, dung dao got xung quanh, dai khoang tam den muoi phan. Nen got that mong de tranh bi dai khi an

Phan nhan thit thuong duoc dung thit ba chi vi co ca mo lan nac, mang can co nhieu mo de tang vi thom ngon. Rau ram bam that nho, tron deu voi thit da xay nhuyen va trung, them mot chut muoi va bot nem. Khong de nhan thit nhieu muoi, nhu vay mang se dang hon, nhat la luc cham cung gia vi se khong con thom va dung chat. Xong khau chuan bi thi bat tay vao cuon. Nhung lop la non cuon nhan thit duoc xep tren cung vi de chin. Nen loc lay thit, con bi de duoi day noi, nhu vay se lam mang co nhieu mo va khong bi chay. Khi noi nong len, cho them mot chut nuoc vao va luon giu ngon lua vua phai, dun den khi mang mem va chin la co the lay ra.

Reu suoi Muong Lo

Sau khi lam sach reu, nguoi Thai thuong tron hat sen, hat doi, hat mac khen (nhung thu hat tieu rung thu vi) cung ot, toi, gung, cu xa, la chanh, roi them it thit mo. Dung la dong duoc rua sach de goi reu va gia vi, buoc lat tre tum hai dau, be quat hai mep la lai thanh cai hinh khum khum treo tren mot thanh nep tre. Dem tat ca vui vao trong tro am. Khong than, khong lua, cung khong ho khoi. Bao gio la dong chay ty tach, thi loi thanh tre ra, ho ca goi reu nuong tren than hoa.

La rong chay den lop trong cung, mo va nuoc xanh thom mat cua reu suoi ri ra, thi bay ra dia. Khi an, mo goi la dong ra, mui mac khen, hat sen va may chuc thu gia vi cung ngat ngao, rieng co reu van mat lim, thanh tao. Mon reu nuong (khay/”cay pho”) vua quyen ru voi nghe thuat thu thiet cua gia vi am thuc Thai, lai vua giu duoc cai mat lanh, thom thao, diu dang cua vi reu suoi. Mon “cay pinh” con thu vi hon: dem nguyen lieu reu va gia vi goi bang la lot hoac la chanh. Kep cac goi nho tren thanh tre tuoi tre doi, nuong gion. Reu chin, cho vao ran voi mo lon.

Reu suoi nhieu, nhung reu ngon thi it. Va cai mua reu an duoc, an thu thiet duoc lai cang ngan ngui. Nen ba con vung cao (nhung noi co tuc an reu) quy reu lam. Khach quy thi moi dai reu kho tren gac bep. Reu thuong duoc to chuc an vao bua com toi, khi dai gia dinh dong du. Co dau Thai thuong coi danh tum reu nuong cho me chong nhung mong tron ven hon cai dao dau con.

Mang chua heo

Mang chua heo (tieng dan toc goi la “no xom heo”) la mot dac san noi tieng cua dong bao Tay, Thai o vung Tay Bac nuoc ta, dac biet la o tinh Yen Bai. Day la mon an duoc che bien don gian tu mang tre, buong, giang, nua, vau… song mang chua heo mang mot vi dam da, doc dao va hoang so nhu chinh huong vi cua nui rung Tay Bac.

Khi di rung hay len nuong, len ray, nguoi dan thuong tranh thu hai them mot gui mang  tuoi non mang ve che bien thanh mon mang chua heo. Cu den cuoi thu vao mua gat hai thi che bien mang chua heo se bao quan duoc lau, la nguon thuc an du tru rat tot.

Nhung chiec mang trang va to, co vi he do vua moi hai, duoc dem boc vo, rua sach thai vat mong doc tho, dai khoang 5 den 6 cm, dem ngam nuoc la trong chum tu 20 den 25 ngay. Khi lay ra mang da thanh mang chua, sau do dem vat rao nuoc va phoi nang cho kho. Mang cang duoc nang thi cang thom ngon va phoi suong 2-3 lan la duoc.

Ngay nay, cac mon an che bien tu mang chua heo luon co mat trong bua an am cung cua dong bao dan toc Tay, Thai  vao nhung dip hoi hop nguoi than, ban be hay dai dang khach qui va luon duoc gioi thieu voi khach mien xuoi nhu la mot mon ngon dac san ma nui rung da hao phong ban tang cho nhung con nguoi Tay Bac nong hau va men khach nay.

Trung kien

Hang nam, vao cu thang ba, khi mat troi do nhu hoa dong gieng, nguoi vung cao Yen Bai lai bao nhau: “Ay da! Den mua trung kien roi day”. The la dan ong deo dao len rung, khong bo lo dip may chi co mot lan trong nam, lay trung kien ve cho phu nu che bien thanh cac mon an doc dao thom ngon bo duong.

Loai kien de lay trung duoi xuoi co noi goi la con ngat, nua duoi than cu cong len rat dieu da. To kien co cai to bang chiec mu coi, khi lay xuong chi can lay gong dao go nhe cho kien chay het roi tach doi, vo cho trung kien roi ra. Nguoi vung cao khong bao gio lay het trung de chung con sinh san cho vu sau. Nhung hat trung kien to bang hat gao tam xoan, cang may, mau trang duc, toa huong thom diu, moi nhin da thay bat mat.

O Yen Bai nhieu dan toc nhu: Thai, Dao, Tay… deu rat gioi trong viec che bien cac mon an tu trung kien. Thong thuong la uop voi muoi tinh, hat sen, vo doi, cac loai la thom, goi la dong nuong than, nau canh voi mang sat hoac tron trung ga dem ran. Song an tuong nhat la xoi nep trung kien. Nguoi vung cao Yen Bai lua loai nep ngon roi ngam voi cac loai la da duoc tuyen lua qua nhieu doi de nhuom mau. Cac loai la nay rat lanh, khong chi lam cho xoi co mau sac bat mat ma con lam tang huong vi cho xoi, sau do dung la dong ngan cho thanh cac o cho khong lan mau. Trung kien sau khi uop gia vi goi trong la dong tuoi nuong than de trung chin ma khong bi chay. Khi xoi chin rac trung kien vao roi nhe tay dao deu. Dia xoi du cac mau tuoi sang nhu nui rung Tay Bac rao ruc vao xuan, nhung hat trung kien diem xuyet nhu nhung hat mam ap u nhung mua xanh. Huong cua nep qui hoa cung huong trung kien thom lung khien dich vi cua thuc khach cu tua ra trong mot noi khat khao duoc tan huong.

Mon Mooc

Neu nhu nguoi Kinh co mon moc duoc lam tu gio song va nam huong, tha vao trong nuoc an cung bun, mi… thi nguoi Tay cung co mot mon an voi cai ten tuong tu moc (nguoi tay phat am la “Mooc” voi phan am keo dai hoi luyen) nhung voi nhung nguyen lieu khac. Mon an nay khong chi co mat trong cac bua an thuong ngay ma con tro thanh vi dac biet khong the thieu duoc trong cac co lon: ngay tet, ngay gio, ngay cuoi… cua nguoi Tay.

Nguyen lieu de lam gom co : Hoa chuoi rung (Mac pi dong), chon loai hoa mau tim gan giong chuoi nha, dung thoi ki no 5, 6 la ngoai, vua het qua goc den qua ngon va nhin hoa tron lan moi ngon. Thit lon ba chi loai ngon cung ca va tom. Ca, tom phai duoc bat o suoi, loai nho, khi che bien khong can bo ruot. Bot gao nep dong vai tro ket dinh cac thanh phan lai voi nhau. Ngoai ra con can cac loai gia vi khac: la lot rung (Hoom daam dinh), la banh te khong sau, hat doi, xa, gung cung chut muoi.

Cach lam nhu sau: Hoa chuoi thai mong ngam voi muoi de bot do chat, sau do vat sach, thai nho. Thit lon, ca, tom cung cac loai gia vi dem gia nhuyen. Sau do cho tat ca cac nguyen lieu da qua so che vao chau, them chut muoi, bot gao nep vao tron deu. Nhu vay, ta da co duoc mooc song thanh tung nam nho bang bat con, goi bang la dong va xep vao cho xoi. Thoi gian xoi khoang mot tieng, trong khi xoi lua phai chay lien tuc, lua deu. Mooc chin xep ra nong cho nguoi. Luc nay mui mooc toa ra that hap dan: mui cay ngot am ap cua gung, xa, hat doi quyen lan mui thom beo cua ca tom va thit lon.

Trong bua an, mon mooc duoc xep ra dia va dat o vi tri trung tam cua mam. Mooc luc nay da chuyen sang mau tim tim, deo quyen vao nhau nhu mot chat ho dinh. Cham voi nuoc mam ham nong co nem hat doi, an ghem cung rau song. Khi thuong thuc, vi bui bui cua hoa chuoi, beo ngay ngon ngot cua thit lon va tom ca cong voi vi cay am ap cua cac loai gia vi tham dan vao vi giac cua tung nguoi.

Vit Luc Yen

Vit bau Luc Yen thit chac, thom ngon, nhan dan thuong lam cac mon an nhu vit luoc, quay, nuong, hap cach thuy va lam moc. Theo thoi quen o dia phuong da mo vit la khong the thieu 2 mon la bat tiet canh va dia moc

Khi lam moc vit, cong viec dau tien la chuan bi gia vi, gao lam thinh nhat sach thoc, vo qua cho sach roi tai mong, hong cho kho, tron 1/3 gao nep voi 2/3 gao te, rang chin vang, nghien nho ray min. Hat doi nuong chin gia nho, rau ram va cu sa gia nhuyen, them chut nuoc vao bop ky, vat lay nuoc, loc bo ba, cac loai gia vi nhu muoi, nuoc mam, mi chinh, bot hat doi deu tron vao nuoc gia vi nay.

Vit sau khi mo rua sach de rao nuoc, nguoi ta loc lay phan thit bam hoac thai chi that nho, tron deu thit vit voi thinh va gia vi, so luong bot thinh co the nhieu hay it tuy y nhung thong thuong nguoi ta tron 2 phan thinh voi 3 phan thit, nuoc gia vi vua du de khi tron xong nguyen lieu deo nhu banh day la dat yeu cau.

La dong rua sach, lau kho, dung goi moc thanh tung goi nho (moi goi dat vua 1 dia) cho vao cho xoi trong khoang 3 gio dong ho la duoc. Nuoc cham moc dung loai nuoc mam ngon, pha them chut duong, mi chinh, hat doi, rau ram gia nhuyen va nuoc cot chanh, tuy theo khau vi nguoi an co the pha them toi va ot tuoi thai nho, bo hat.

Thit mam com do cua nguoi Tay o Luc Yen

Khong cau ky nhu nhieu mon an khac, duoc che bien don gian tu cac nguyen lieu mang dam chat que cua nguoi mien nui, thit mam com do cua nguoi Tay o Luc Yen cho nguoi thuong thuc biet toi mot huong vi rieng biet cua mon an dan toc.

Nguyen lieu de lam thit mam com do gom co ruou nep cai, cu gieng thai chi va mot it rau ram. Nhung quan trong nhat la cay com do, thit ba chi. Ngay tet, khi mo mot con lon, du to hay be, nguoi Tay o Luc Yen thuong danh rieng phan thit ba chi (thit bung) de lam thit mam com do.

De lam thit mam com do, nguoi ta lay cay com do rua sach phoi qua nang cho rao nuoc roi thai nho. Khi lon da mo ra, tat ca thit ba chi cua con lon duoc lam sach, thai nho bang 2 ngon tay uop muoi. Thit duoc do vao chum tron deu voi cu gieng thai chi, mot it rau ram, cay com do va ruou nep cai thom roi buoc that kin bang ni long.

Chung 5 den 6 ngay sau, mo chum mui thom da suc nuc, la luc thit mam da an duoc. Luc nay nhung mieng thit mam da san lai co mau do tuoi, lot phot nhung soi gieng thai nho. Gap mieng thit mam len thuong thuc, ta vua thay duoc vi ngot, vi chua, vi cay cua gieng va huong nong cua nep cai thom, an khong ngay va ngon den kho ta. Neu day kin, thi mam com do co the de duoc 5 den 6 thang. Nhung theo kinh nghiem cua nguoi lam lau nam, nen lam chum vua phai, mot chum chi mo mot lan roi day kin, lay ra den dau an dan het den day roi buoc chat moi bao quan duoc, neu mo ra nhieu se cay va khong con vi ngot.

Ca Sinh Nam Thia

Ca Sinh cau tu dong Nam Thia (Anh – Thieu Quang)

Muong Lo con co dong Thia trong lanh, ma khoi nguon cua no tu Nam Hat tren do cao gan 700m o Tram Tau chay ve. Den Muong Lo, Nam Thia lung thung em troi ben nhung dong lua lon thu hai vung Tay Bac. The roi hang Coong Keng chan dong Thia lai, buoc no chui qua do ca cay so de vuot sang Van Yen ve hop thuy cung song Hong. Ngoai viec tuoi mat va dieu hoa sinh quyen cho vung long chao Muong Lo, Nam Thia con noi tieng boi loai ca quy: ca sinh, mot loai ca chi an reu da, da thanh mon an dac san hap dan o noi nay.

Ca sinh trong gan giong loai ca troi An Do nho, dieu khac biet o cho no co moi den xanh va day. Loai ca nay ve mua sinh de thuong nguoc ve nguon (giong nhu ca Hoi o bien) de trung sinh no bao toan noi giong. Nho dong nuoc xiet da day lu ca con dat ve noi dong chay yeu hon de lon len, dieu nay khang dinh ca sinh co nhieu o dong Thia la the. De bat duoc ca sinh khong phai dieu de dang, boi day la loai ca rat khoe, thich song noi nuoc chay xiet, so tieng dong la…

Nhung con ca sinh thon do, co bo luon san chac beo ngay, duoc che bien de tiep khach quy va be ban voi nhieu mon an truyen thong. Don gian nhat la mon “Pa Kinh Pinh”, la ca sinh tuoi thoa muoi kep bang gap tre nuong tren than hong, khi nao mo ca xeo xeo boc mui ngay ngay tren than, ca vang deu, mang xuong cham voi muoi, chanh, hat sen, gung. Cau ki hon nguoi Thai con lam mon “Pa mooc” de dai khach. Ca duoc bo ruot, cao vay, dung gia vi nhu: hat sen, ot, muoi, toi, gung tia… gia nho nhoi vao bung ca, dung lat nho buoc kin lai. Toan bo ca duoc boc trong la chuoi rung non bang nhieu lop, roi vui trong tro nong ben bep lua nha san. Vua vui cau chuyen duong xa, vua cho ca chin do ra mam de uong ruou, mui thom cua gia vi quyen vao ca, cong them cai mat mon man ben mam ruou nha san, chac han thuong thuc mot lan ban se khong bao gio quen. Ngoai ra, nguoi Thai con dung ca sinh de lam cac mon Pa mam (ca mam), Pa Khinh xom (ca chua), Pa Khinh giang (ca say gac bep)… de an dan trong nam, tham chi trong le cuoi hoi cua nguoi Thai den thi ca sinh con duoc coi la mot trong nhung le vat chinh cua nha trai dem dan cuoi.

Pa Mam

Mam ca (Anh – Huu Nguien)

Pa mam goi theo tieng cua dong bao Thai co nghia la mam ca. Pa mam co nhieu loai nhung ngon va quy phai ke den Pa mam ca chep. Mon an nay tuy khong cau ky nhung yeu cau phai dam bao nhung nguyen tac che bien rieng. Ca chep dung de lam Pa mam nhat thiet phai la ca chep ruong hay ca chep ao. Ca bat ve duoc tha trong be tu 3 den 4 ngay cho nha het bun dat, roi vot ra chau kho do ruou ngon cung muoi da rang chin vao va day chat lai. Qua trinh giay, mot luong muoi, ruou se duoc dua vao bung ca, cu nhu the cho den khi ca chet. Ca duoc uop trong vai voi rat nhieu gia vi nhu: thinh gao nep, hat sen, ot tuoi bam nho, xa, rieng, que chi… Tat ca cac gia vi nay deu phai duoc xao thom truoc khi dem uop. Qua mot ngay, nguoi ta chat nuoc trong vai ra dun soi de nguoi roi lai do vao vai ca. Cong doan nay duoc lap lai hai lan trong cac ngay ke tiep. Sau ba lan nhu vay, nguoi ta bit kin mieng vai, roi dem chon sau o noi kho thoang. Khong giong nhu nhieu loai Pa mam khac, sau 3 nam Pa mam ca chep moi duoc dem dung.

Pa mam ngon va duoc xem la dat yeu cau la khi mo ra phai co mui thom cua thinh nep, gia vi va ca duoc uop chin bang ruou, muoi va cac gia vi cay nong nen khong con mui tanh. Ca phai dam bao con nguyen con, thit mau hong tuoi va dai nhu ca muc. Pa mam co the duoc nuong chin hay dung song tuy thuoc vao so thich cua tung nguoi, nhung Pa mam duoc dong bao ua dung song cung voi cac loai rau thom va gia vi cua rung. Truoc day, dong bao Thai lam Pa mam nhu mot cach du tru thuc an qua nam, nhung cung voi thoi gian mon an nay da tro thanh dac san ma nguoi Thai chi dung thiet dai khach quy va ban be than thich nhung khi nha co viec lon, viec vui.

Moi loai pa mam lai duoc che bien va su dung theo nhung cach khac nhau. Pa mam ca tep chi dung de cham rau, cham thit va thoi gian cung khong yeu cau lau, co the la mot thang, hai thang hoac nhanh la mot, hai tuan la dung duoc. Ngoai ca chep thi mot so loai ca ruong khac nhu ca ro phi, ca riec cung duoc dong bao dung lam Pa mam.

Mam tep ho Thac Ba

Ho Thac Ba duoc nhac den la mot thang canh dep cua tinh Yen Bai. Day cung la noi co tru luong thuy san lon dem lai nguon thu nhap cho tinh va nguoi dan quanh vung ho Thac Ba. Thac Ba duoc vi la mot vua tom tep va mon mam tep ho Thac Ba cung tu do ma noi tieng nuc vung.

Voi dien tich trai dai tu huyen Yen Binh den huyen Luc Yen, do vay cac xa nam ben ho co loi the ve danh bat thuy san trong do co tep. Nguoi dan o cac xa Vinh Kien, Dai Dong, Phuc An, Yen Thanh, Xuan Lai, My Gia, Cam Nhan, Tan Huong, Xuan Long, Minh Tien, Vinh Lac, Tan Linh, Tan Lap, Phan Thanh… da som nhan ra tiem nang lon nay va ho da tu che bien cho minh mon mam tep day khoai khau voi do dam cao.

Voi mon mam tep nay co the an kem chuoi xanh va thit lon luoc, khe cung rau dinh lang, hoac co the dem hap vao com cung voi trung ga se duoc mot mon an ngon lanh ma la la chang kem gi dac san.

Bo xit chien gion

Nam nao cung vay, cu vao thang tu khi mua hoa nhan no ro, tren nhung chum hoa phu day phan trang xuat hien nhieu chu bo xit bam day. Khi do, nguoi dan khu vuc Van Chan, Nghia Lo lai bat dau chuan bi cham soc cho mua qua ngot moi va lai co them mot mon ngon tren mam – mon bo xit chien gion.

Nguoi dan noi day che bien bo xit kha don gian. De bo xit khong con mui hoi, nguoi ta dem bo xit ngam xuong nuoc vai gio cho den khi bo xit da chet, bot khi tu bo xit boc len phu kin mat nuoc, bay gio nguoi ta vot ra, rua sach de rao nuoc roi dem sao vang.

Bo xit khi da duoc sao vang khong con mui hang hac dac trung nua ma co mui rat thom. Luc nay dem vat bo dau, canh, rut ruot roi dem chien voi dau hoac mo. Dieu dac biet la khong phai uop bo xit voi gia vi gi, ke ca mam, muoi, mi chinh. Khi an, do dau lung chao, roi xuc bo xit vao ra sat, nhung vao dau soi mot lat, roi nhac ra dia la xong. Gia vi duy nhat an voi bo xit la la chanh thai chi va mot chut nuoc cot chanh. Ban than con bo xit da mang du cac vi cay, man, ngot, bui…

Banh chuoi Luc Yen

Tu lau chuoi da tro thanh cay gan gui, gan bo voi nguoi Tay Luc Yen, boi nhung huu ich tu cay chuoi dem lai. Hieu va danh gia dung vi tri cua chuoi trong doi song cua minh ma nguoi Tay da sang kien tai hien su thanh tao, hap dan cua huong vi chuoi bang cach che bien thanh mot san vat ngon – banh chuoi – chua dung gia tri tinh than duoc truyen doi tu the he nay sang the he sau va duoc dung lam do cung te trong nhung dip gia dinh, dong ho co viec trong dai.

Voi banh chuoi, su hap dan duoc the hien qua nhung ban tay kheo leo, tai tinh cua cac ba, cac me. Banh duoc tao nen chu yeu tu chuoi va mot chut bot gao moi. De lam duoc mot chiec banh chuoi thom ngon, giu duoc huong vi nguyen ven cua chuoi, mau banh vang nhu nhung mat ho phai chuan bi kha cong phu tu khi chuoi ra nai. Qua chuoi chin, dem boc vo, roi duoc say kho de gianh trong nhung nam bi kho va duoc dung dan trong mot nam. Khi lam banh, chuoi say kho duoc dem ngam nuoc am cho mem roi dem di xay thanh bot, bot gao cung phai xay bot nuoc cung voi bot chuoi tron deu lam vo banh. Muon co banh thom, ngot thi nguyen lieu duoc chon la chuoi tieu; muon banh co do dai deo, mau sac sang thi chon chuoi goong, chuoi la… tuy theo so thich, do vay ma trong nhung dip ram thang Gieng, hay ram thang Bay thi banh chuoi cung da dang, phong phu chang kem gi cac do dang cung te khac.

Dieu hap dan o banh chuoi la ngoai nhan co do, lac va duong con lai cac phu gia deu tu chuoi. La goi banh cung tu la chuoi trong vuon, day goi banh cung tu day chuoi dung la chang giong voi bat ky loai banh nao. Chang the ma banh chuoi rat de thuong thuc, vua ngon vua la, hap dan khach gan xa.

Che Suoi Giang

Che Suoi Giang (Anh – hachi8)

Ai da tung len tham xa Suoi Giang, huyen Van Chan, tinh Yen Bai, deu khong khoi ngo ngang truoc bat ngan nhung cay che co thu. Ngay tu nhung nam 60, thong ke co toi gan 40.000 cay che Shan co thu co tu 200 tuoi, den 300 tuoi, con nhung cay hang tram tuoi tro xuong thi nhieu khong ke xiet.

Giong che Shan tuyet cang gia, than cang trang moc, tao hinh uon luon xu xi, la cang xanh ngat  mot ve dep tu nhien la dieu thich thu cho nhung ai ham thich tu nhien. Nhin bao quat ca doi che moi thay nhung than che trang moc di ban da lam nen su hap dan cua vung che Suoi Giang. Theo thong ke moi nhat, dien tich che tuyet co 393 ha, trong do dien tich cay che co thu tren 300 nam tuoi la 293ha, con 100ha do ba con trong moi.

Che Shan tuyet co thu Suoi Giang xua nay duoc xem la mot trong nhung thuc uong thom ngon bac nhat so voi san pham tu tat ca cac vung che tren ca nuoc. Cac goc che o day co tham nien hon 300 tuoi, than to, co cay duong kinh len den hang met, la va bup che to khac han voi cac loai che khac. Bup co mau trang xam, nhin giong nhu co mot lop phan hoac long nhu bong tuyet nen nguoi dan goi la che tuyet – giong che shan luu nien hoi tu ca ba yeu to huong thom, vi dam, nuoc xanh. Dieu dac biet la, tu khi thu hoach den khi che bien deu dua vao phan lon phuong phap thu cong cua nguoi Mong noi day.

Search on Google

  • Food in Yen Bai, Vietnam
  • Cuisine in Yen Bai, Vietnam
  • Best food in Yen Bai, Vietnam
  • Yen Bai food guide
  • Top foods you should not miss while visiting Yen Bai, Vietnam

Nếu thích hãy đánh giá 5 sao cho bài viết nhé bạn 😉